alivdf aY mhwl ! musLfrP
gwdIAuN lFBy - muhmMd bxy kfrjkfrI rfsLtrpqI
lMzn- (
sI aYs) mhF dosLF dI qlvfr dy Cfey hyT iGry hoey pfiksqfn dy
rfsLtrpqI prvyj musLfrP ny afpxy ahudy qoN asqIPf dy idwqf hY aqy
afKrI vfr POj dI slfmI lY ky somvfr nUM rfstrpqI mhwl nUM alivdf afK
idwqI hY. do idn pihlF tI vI qoN pUry duysL nUM sMboDq huMidaF
musLfrP ny gAU dy jfey aqy sfn dy suBfaf vfLlI aKOq dI qrjmfnI
kridaF ikhf sI ik AunHF ivruwD ijhVy ieljfm lfey jf rhy hn Auh by
buinafd hn aqy shI sfbq nhIN ho
skdy.pr
ieh vylf nhIN ik ienHF ieljfmF ivruwD liVaf jfvy.musLfrP ivruwD
piksqfn srkfr vloN sMivDfn dI AulMGxf aqy vwzy pwDr qy byinXmIaF krn
df dosL hY .ieh vI ijkrXog hY ik sqMbr igafrF qoN bfad awqvfd ivruwD
amrIkf vloN sLurU kIqI jMg ivwc musLfrP amrIkf dy bhuq njdIkI sfQI
rhy hn.tYlIvIjn qoN bolidaf sLRI musLfrP dI avfj KVkvI sI.AunHF ny
ikhf ik ieh AunHF df Prj sI awlf dI mdd nfl pfiksqfn nUM awqvfdI
dysL grdfny jfx qoN bcfieaf jfvy jo ik AunHF ny kr ivKfieaf. afpxy
ivroDIaF qy iswDy qOr qy vridaF AunHF ny ikhf ik dysL ivwc kuwJ aYsy
vI ansr sn ijhVy pfkisqfn nfl gdfrI krnf chuMdy sn.AunHF ny awgy
ikhf ik AunHF ivrwuD lfey dosL JUTy hn aqy dysL nUM iewk juwt ho ky
qrwkI vwl lY jfx dI ijhVI AunHF ny apIl kIqI sI Auh boly kMnF nuM
nhIN suxI. sLRI musLfrP ny ikhf ik AunHF ivruwD iewk vI dosL swcf
sfbq nhIN ho skdf.jykr AunHF qoN koeI glqI hoeI vI hovygI AunHF ny
pfiksqfn dy ihwqF nUM awgy rwiKaf hY.ieMpIcmYNt dI gwl kridaF AunHF
ikhf ik ies nfl dysL idsLF hIx ho skdf sI ies leI ieh mOkf nhIN ik
afpsI jMg sLurU kIqI jfvy. bI bI sI Kbr eyjMsI muqfibk sLRI musLfrP
vloN asqIPf dyx dy aYlfn qoN bfad lokF ny glIaF ivwc BMgVy
pfey.eyjMsI anusfr srkfr ivwc sfml dovy pfrtIaF ies nUM vwzI prfpqI
smJdIaF hn.pfiksqfn dy ieqhfs ivwc pihlI vfr hoieaf hY ik iewk
isvlIan srkfr ny POj dy muKI rhy jnrl nUM ijs ny srkfr df qwKqf
plitaf hovy nUM gwdIAUN lfh idwqf.isMD sUby nfl sbMDq muhMmd mIaF
sUmrU kfrjkfrI rfsLtrpqI bx gey hn.piksqfn qoN ielfvf dwKxI eysIaF
dy mIzIey ny musLFrP dy asqIPy qy KusLI prgtfeI hY.pfiksqfn dI iewk
aKbfr ny surKI lfeI "musLfrP lwqf ‘c pUC lY ky Bwjf"iewk
hor aKbfr ny "goieMg -goieMg -gon" dI surKI lfeI.sqf DfrI
dovyN pfrtIaF nvyN rfsLtrpqI dI Bfl ivwc juwt geIaF hn.musLfrP dy
dysL Cwz dyx dI crcf vI cwl rhI hY.
sfzf ieho qKqo–qfË
mnuWK
hmyÈf prmanSd lYx dI koiÈÈ ivc lWgf rihSdf hY| kdy Auh vWzI nOkrI
dI qlfÈ krdf hY qy kdy Auh vWzI qfkq dI| jykr kuJ nf lWBy qF sfihq
sBf dI p®DfngI hI lWBdf iPrygf| jy Pyr vI gWl nf bxy qF dUsry kSm
krdy lokF ƒ byeImfn qF jrUr afKygf| jy Pyr vI dfl nf glLy qF p®mfqmf
qoN imlI mfVI iksmq ƒ kosygf aqy afpxy hI mF–bfp dI, afpxI hI
DrqI dI, bdKoeI krnI ÈurU kr dyvygf| cYn Ausƒ afvygI nhIN| asl ivc
ieh sB kuJ AudoN vfprdf hY jdoN mnuWK afpxf sihj Ko bYTdf hY| afpxy
Coty Coty lflcF ƒ afpxI loV smJx lg pYNdf hY aqy dUsry dy kIqy
kfrjF ƒ PËUl| pr jo lok iksy CWpV dy kSZy, Zfhy dI CF QWly arfm
nfl bYT ky pfxI ivc susqFdIaF mWJF ƒ nfly inhfrdy rihSdy hn qy nfly
CotIaF CotIaF jfqI ijWqF–hfrF ƒ vfkF ivc bdl ky apxy mnF ƒ iek
dUjy nfl sFJy krdy rihSdy hn, AuhI prmanSd pf skdy hn| prmanSd dI
koeI AuqlI jF hyTlI sImf nhIN huSdI, nf hI smF huSdf hY, nf hI sQfn
huSdf hY| ieh qF quhfzy aSdroN hI AuWTdf hy qy quhfzy aSdr hI smf
jFdf hY| bfkI sB Btkx hY| pSjfbIaF dy kihx anusfr, ‘byPËUl Btkx|'–
jnmyjf isSG jOhl 98159–45018
bspf pRDfn avqfr isµG krImpurI dy
mYzIkl stor qy Cfpf - nÈIlIaF dvfeIaF brfmd-mYƒ srkfrI sfiËÈ
qihq Psfieaf jf irhY- krImpurI
gVHȵkr - (lKivµdr isµG DflIvfl)— bhujn
smfj pfrtI pµjfb dy pRDfn avqfr isµG krImpurI dy gVHȵkr siQq
avqfr mYzIkl stor qy Cfpy dOrfn nÈIlIaF pfbµdIÈudf dvfeIaF PVy
jfx df smfcfr hY. pRfpq jfxkfrI anusfr isvl srËn huiÈafrpur zf[
aYs[ ky[ gupqf ƒ imlI jfxkfrI dy aDfr qy zrwg ieµspYktr jsvIr
isµG qy zf[ suKdyv isµG ny kfrvfeI kridaf lµmf smF avqfr mYzIkl
stor dI CfxbIx kIqI ijs dOrfn iek lwK rupey dy krIb muwl dIaF
nÈIlIaF qy pfbµdIÈudf dvfeIaF brfmd kIqIaF geIaf hn. zrwg
ieµspYktr jsvIr isµG ny dwisaf ik zrwg aYkt 1940 aDIn bxdI kfrvfeI
kIqI jfvygI. Xfd rhy ik huiÈafrpur iËly aµdr iek mhIny aµdr
aµdr nÈIlIaF dvfeIaF iKlfP afrµBI muihµm ƒ BfrI sPlqf imlI hY
qy iËly dy 17 mYzIkl storF qy Cfpy dOrfn 4 lwK 50 hËfr dy muwl
dIaF dvfeIaF PVIaF geIaF hn.AuwDr bspf pµjfb dy pRDfn avqfr isµG
krImpurI ny ikhf hY ik ieh mYzIkl stor myrf hI hY qy mYzIkl stor qy
iek mYnyjr qy iek Pfrmfisst rwKy hoey hn. AunFH nÈIlIaF dvfeIaF dy
PVy jfx qy ikhf ik ieh myry ivruwD srkfr vloN rcI geI sfiËÈ hY.
AunFH ikhf blfk sµmqIaF dIaF hoeIaF coxF qoN bfad gVHȵkr blfk
ivwc blfk sµmqI cyarmYn leI bspf dy AumIdvfr ƒ bhumq hfisl hox
kfrn do vfr ieh cox rwd kIqI geI ijsdy kfrn myry iKlfP ies qrFH dI
GtIaF sfiËÈ rcI jf rhI hY.hux dyKxf ieh ik ies kfrvfeI ivwc scfeI
kI hY? agr ies qrFH dy rfjnIiqk lok swcmuwc hI nÈIlIaF dvfeIaF df
vpfr krky mfsUm lokF dI i˵dgI nfl iKlvfV krdy hn qF dyÈ dy Bly
dI dohfeI dyx vfilaf df Blf ikwQy hovygf.
amrIkf df sunihrI lVkf mfeIkl iPlp
bIijMg-
cIn ivwc ho rhIaF EilMpk KyzF ivwc amrIkf qgimaF dI kul igxqI ivwc
dunIaF nfloN sB qoN awgy hY pr sony dy qgmy Gwt hox krky ienfmF
dI
ilst ivwc cIn qoN bfad dUjf nMbr hY.pr amrIkf dy mfeIkl iPlp ny 8
sony dy qgmy ijwq ky sMsfr df 36 sfl purfxf irkfrz qoV ky amrIkf dI
bwly bwly krf idwqI hY. 1972 ivwc mfrk sipts ny 7 son qgmy ijwq ky
ieqhfs isrijaf sI .qYrfkI dy mukfbilaF ivwc mfeIk iPlp ny 8 qgmy
ijwq ky Kyz jgq dI ieqhfisk ikqfb ivwc nvF pMnf nwQI kr idwqf hY. 23
sflf mfeIk iPlp ny KusLI ivwc msq hoey ny ikhf ik Auhdy aMdr KusLI
df smuMdr AuCl irhf hY.Bfivkqf dI ndI vih qurI hY.Aus ny afpxI mF
nUM jldI qoN jldI imlx dI KfihsL prgt kIqI.iPlp ny ies prfpqI nUM
bhuq sOKf dwsidaF ikhf ik Auh ieh jfx igaf hY ik jIvn ivwc kuwJ vI
krnf asMBv nhIN hY.afpxy nfl dI tIm dI sLlfGf kridaF Aus ny ikhf ik
ies qoN ibnF ieh sB kuwJ sMBv nhIN sI.iPlp dI kfrjgujfrI nfl amrIkf
nUM iek qrF nfl ies EilMpk dI cYpIanisLp hI iml geI khI jf skdI hY.
iswK
klcrl susfietI afP inAUXfrk dIaF coxF 28 sqMbr nUM-mony vIrF dIaF
votF df mslf ltikaf
inAUXfrk-iswK
Drm hux anMd pru sfihb dI phfVI qwk hI sIimq nhIN hY.vYsy qF bfby
nfnk ny ies Drm df prcfr kfbl kMDfr qoN prF qwk vI kIqf sI.Drm df
PYlfa bhuq qyjI nfl hoieaf hY.awj sMsfr df koeI konF nhIN hY ijQy
iswK Drm df gurdvfrf nf hovy.pr Drm dy isDFq nUM iehdy pYrokfrF vloN
ikMNnHF
ku mMinaf igaf hY iehdf aMdfjf
pfTk afp hI lf skxgy ik koeI ivrlf ivrlf gurU Gr hy ijs
dy pRbMDkF df vfh adflqF nfl nf ipaf hovy.gurU sfihb jI df
Aus AupdysL “ hoie iekqR imlhu myry BfeI duibDf dUir krhu ilv
lfie]hir nfmY ky hovuhu joVI gurmuiK bYshu sPf ivCfie ]df ikMnf ku
pflx kIqf jFdf hY ik inwky inwky msilaF leI vI afpsI sihmqI nhIN ho
rhI gurU sfihb jI dy aMimRDfrI iswKF dI. Coty Coty msilaF leI vI
adflq dy bUhy KVkfey jFdy hn.ieh qfxf isrP amrIkf ivwc nhIN AuliJaf
krIb krIb hr Aus dysL ivwc hn ijQy vI gurU ky ipafiraF ny
gurU GrF dI AusfrI kr leI hY AuQy hI ieh sB kuwJ vfpr irhf hY.iesy
qrF hI inAUXfrk dy muwK gurU Gr iswK klcrl susfietI dI cox df aYlfn
vI mfxXog adflq ny hI kIqf hY.ieh cox hux 28 sqMbr nUM hovygI.ies
qoN pihlF 21 sqMbr nUM jnrl bfzI dI mIitMg swdy jfx df vI pqf lwgf
hY.ieh vI pqf lwgf hY ik mony vIrF dIaF votF df mslf ltk irhf hY ijs
bfry adflq ny koeI PYslf nhIN idwqf.cyqy rhy ik iswK afgU BfeI
drbfrf isMG aqy BfeI gurByj isMG sMDU vloN mMg kIqI geI hY ik moinaF
dIaF votF bxfeIaF jfx pr ies dy ivroDI ies gwl qy aVy hoey hn ik
mony vIrF dIaF votF nhIN bxnIaF cfhIdIaF.ieh idlcsp gwl hY ik moinaF
dI ikrq kmfeI qF gurU Gr ivwc kbUl hY-agr koeI monf vIr iblizMg dI
syvf krdf hY Auh vI mnjUr hY –agr lMgr dI syvf krdf hY Auh vI
mnjUr hY-mony vIr dI GrvflI cfhy aMimRqDfrI hY jF nhIN AuhdI vot vI
mnjUr hY-agr koeI monf vIr aKMT pfT sfihb dI syvf lYNdf hY qF Bog dI
ardfs ivwc mony vIr gurmuK ipafrf-jF gurGr df syvfdfr kihxf vI
mnjUr hY - pr mony dI vot mnjUr nhIN.Brosy Xog sUqrF qoN pqf
lwgf hY ik ho skdf hY ik aMgfmI votF ivwc votrF nUM ieh vot vI
pfAuxI pvy ik ikaf mony vIrF dI vot bxnI cfhIdI hY jF nhIN.
pMjfh
sfl qoN lgfqfr cox ijqx vfly idwlI ivDfn sBf dy spIkr vloN
inAUjrsI dy pMjfbI pqvMiqaF aqy pMjfb aYkspRYs df snmfn


Kwby-cODrI
pRym isMG spIkr idwlI ivDfn sBf afpxy pirvfr smyq inAUjrsI dy
pqvMiqaF nfl-(swjy) cODrI pRym isMG idwlI aYsMbLlI df dy XfdgfrI
icMn nfl pMjfb aYkspRYs dy sMpfdk siqnfm isMG rtYNzf nUM snmfnq krdy
hoey-hor vyrvf
lfl
ikly qoN ajfdI idvs dy BfsLn dI sUeI awqvfd qy itkI rhI
idwlI – Bfrq dI ajfdI dI 61 vI vry gMz
dy jsLnF smyN lfl ikly qoN Bfrq dy pRDfn mMqrI ny afAux vflIaF coxF qoN pihlF afpxI ies trm dI afKrI qkrIr kIqI.
afm coxF df smF awT ky mhIny irh igaf hY . pRDfn mMqrI zf mnmohn
isMG dy BfsnL df muwK muwdf dysL ivwc vwD rhI aihMsf nfl
nijTx
dy sbMD ivwc irhf.pRDfn mMqrI ny ikhf ik awj awqvfd-iPrkfpRsqI aqy
kwtVpuxf dysL dI ajfdI
aqy aKMTqf nUM cxOqI bxy hoey hn.AunHF ny ikhf ik Bfrq nUM afpxIaF
KuPIaF eyjMsIaF aqy puils qfkq nUM mjbUq krnf pvygf qF ik ieMnHF
cxOqIaF nUM nwQ pfeI jf sky. hjfrF lokF dI hfjrI ivwc pRDfn mMqrI ny
ikhf ik ies smyN afpsI iKwcoqfx
vflI rfjnIqI iksy vI iswty qy nhIN phuMcx dyvygI. AunHF ny sfrIaF
rfjnIqk pfrtIaF nUM apIl kIqI ik iewk juwt ho ky jMmU aqy ksLmIr dy
msly nUM dUr idRistI nfl
dyKIey aqy iehdf koeI pwkf hwl lwBIey.ies mOky qy dyysL Br ivwc bhuq
vwzy pwDr qy sikAUrtI df ieMqjfm kIqf igaf sI qF ik koeI axsuKfvIN
Gtnf nf vfpry.pRDfn mMqrI ny bIqy idnI kfbl ivwc BfrqI dUqf Gr qy
hoey dihsqgrdI hmly dI gwl kridaF ikhf ik ies nfl pfiksqfn aqy
ieMzIaF ivckfrly sbMDF qy vI asr ipaf hY.dys ivwc mudrf dr dI gwl
kridaF AunHF ny ies df kfrx aMdrUnI nhIN bfhrI dwisaf .AunHF ny ikhf
sfry sMsfr Auqy Kfx
vflIaF vsqF –qyl aqy hor loVIdIaF cIjF dIaF kImqF ivwc vfDf hoieaf
hY.
sMnPrFissko
aqy bMglor dIaF peIaF pRym pIGF nMU aMbr qwk cfVx leI ikMg iPsLr vloN
zwtvF smrQn
sMnPrFissko- Bfrq ivwc meI 9,2005 ivwc isrP 4
PlfeItF nfl sLurU hoeI ikMgiPsLr eyarlfeInj ny iqMn sflf ivwc Bfrq
ivwc 424 PlfeItF nfl 64
sLihrF nUM srivs hI nhIN idwqI sgoN Bfrq nUM qrwkI dy rfhy hvf dI
qrF awgy qorn leI hvfbfjI dy Kyqr qoN bfhr jfky vI Xqn kIqy hn. Bfrq
ivwc
AuwckotI
dI eyarlfeIn df mfx hFsl krn vflI ikMg iPsLr eyarlfeIn ny amrIkf dy
pRiswD sLihr sMnPrFissko nUM Bfrq dy bMglor sLihr nfl isstr istI dy
sbMDf ivwc sLfml krn ivwc bhuq Xogdfn pfieaf hY.ies df sbUq hI hY ik
14 agsq nUM sMnPrFissko dy myar gyivn inAUsn ny istI hfl ivKy iewk
mIItMg swdI sI ijs ivwc ikMg iPsLr dy AuqrI amrIkf dy rIjnl zfierYtr
mfxXog atul rumrIaf –
amrIkf dy vYst kost dI rIjnl mYnyjr mIrf pRsLfid siqkfrq mihmfn dy
qOr qy bulfey gey sn.ies mIitMg ivwc bMglor aqy sMnPrFissko
ivckfr isstr istI dy sbMD kfiem krn leI ijhVf projYkt sLurU kIqf hY
Aus df ikMg iPsLr vloN zwtvF smrQn kIqf igaf hY.ies
moky qy myar gyivn
inAUsn ny ikhf ik ieh dovyN sLihr qknfljI dy Kyqr iewk dUjy nfl
sihXog krngy. ies nfl dovyN sLihrF ivwc nOkrIaF ivwc vfDf hovygf aqy
dohF sLihrF dI afrIQk hflq ivwc vI hor suDfr afvygf.ieMnHF
sbMDf nfl dovyN sLihr Auh muwK kyNdr bx gey hn ijQy bfieEqknfljI
aqy grIn qknfljI dI qrwkI
df rfh sLurU huMdf hY. dovyN sLihr iewkTy kMm krngy aqy vwK vwK
KyqrF ivwc sihXog dyxgy.ies
smyN sMnPrFissko eyar port dy zfierYktr
imstr john mfritn vI mojUd sn. ies projYkt leI bxI kmytI
dy cyar mYn myar gyivn inAUsn hn. hor mYNbrF ivwc jyms hrlIh
mYnyijMg zfirYktr zucy
bYNk nYsLnl trwst kMpnI , mfDv imsLrf vYst kost asYt mYnyjmYNt .
ivsL imsLrf vYcr zfierYktr afP klIar ston vYNcr pfrtnr,prkfsL
BwlyrfE,sdf icdFbrm,kumfr mflfvI cyarmYn aYNz
sI eI E,ien myj, ivjy sI azvfnI
aYgjYkitv vfeIs pRDfn PrYNkiln tYNmplYtn ienvYstmYNts aqy
skft hYlzPoNz zfierYktr nfsdfk Emks hn.
EilMpk
ivwc Bfrq dI kfrjgujfrI sLrmnfk-Kyz ivkfs dI qurMq loV
inAUXfrk-
huxy huxy BfrqI nfgirk aBInfa ibMdrf ny insLfny bfjI ivwc bIijMg
ivwc ho rhIaF EilpMk KyzF ivwc sony df qgmf ijiqaf ijs leI Auh
mubfrkbfd dy hwkdfr hn.pr jdoN smucy dysL dI gwl krIey qF qgimaF dy
aMkVy dyK ky isr nIvF ho jFdf hY. Bfrq qoN do sfl pihlF ajfdI hFsl
krn vfl korIaf qgimaF dI lfeIn ivwc cIn aqy amrIkf qoN bfad qIjy
nMbr qy mfx hFsl krI bYTf hY.1945 ivwc jpfn qoN ajfd hox qoN bfad
1950 qoN lY ky 1953 ivwc dwKxI aqy AuqrI korIaF dI afpsI jMg ny dysL
df ikMnF nuksfn kIqf hoAU iehdf aMdfjf lfAuxf aOKf nhIN hY.pr 5 kroV
qoN vI Gwt abfdI vfly ies mulk ny aYsI qrwkI kIqI ik dunIaF Br ivwc
nfmxf Kwitaf hoieaf hY. cIn ivwc huMdIaF EilMpk KyzF ivwc awDI drjn
sony dy qgmy-7 cFdI aqy 3 kFsI dy qgmy ijq ky qIjy nMbr qy hY.Bfrq
ijs dI abfdI iewk iblIan qoN vwD cuwkI hY dy pwly isrP iewk sony df
qgmf Auh vI 28 sfl bfad ? loV hY sfzIaF srkfrF nUM Kyz Kyqr vwl
ivsLysL iDafn dyx df.
qFqirk
bfibaF qoN kOm df KyhVf CuzfAuxf ikAUN jrUrI?
qfqirk dy cwkr ivwc kIqf mfsUm df kql
- byaolfd aYn[ afr[ afeI inkilaf mfsUm jYdIp df kfql - iPlor puils qyy dosIaf ƒ bcfAux df ieljfm
3 Gµty irhf myn hfeIvy jfm
iPlor 14 agsq (cµdVH)- iPlor dy njdIkI ipµz Cokrf ivKy bIqy idnI sUrj gihx vfly idn 3 sflf mfsUm jYdIp ƒ agvf kr ky bVI byrhmI nfl qfqirk dy cwkr ivc af ky kql kr ky nihr ivwc suwt idwqf igaf sI ijs dIaf awKf qy jIB bfhr vwl inklIaf sn ijs qo bfad jd puils ny jYdIp dy pirvfr dy mYbrf dy ibafnf ƒ iDafn ivwc rwK ky CfxbIx surU kIqI qf ipµz df hI iek aYn[ afr[ afeI[


Kwby-jI
tI roz qy Drnf lfeI bYTy roh ivwc afey lo-( swjy) puils
aiDkfrI lokF nUM sLfq krn dy Xqnf ivwc
mfsUm jYdIp df kfql inklIaf jo ik byaolfd hox kr ky pihly hI iqµn ivafh krvf cuwkf sI pr Aus dy koeI aolfd nf hoeI ijs leI Aus ny qfqirk dy cwkr ivc af ky mfsUm jYdIp dI blI dy idwqI. ies Gtnf cwkr qo bfad puils ny dosI aYn[ afr[ afeI[ rfjy ƒ puils ny igPqfr kr ilaf pr dosI iek bhuq hI afmIr ivakqI hox kr ky Aus ny puils ƒ motI rkm idwqI ijs krky dosI ƒ Qfxy aµdr vI[afeI[pI[ shUlqfvf muhweIaf hox lwgIaf aqy Aus df Kfxf vI roj hotl qo afAux lwg ipaf aqy puils ny qfqirk aqy CfxbIx kr ky hor dosIaf ƒ PVn vwl vI iDafn nf idwqf. jd ies sfrI Gtnf dI jfxkfrI mfsUm jYdIp dy ipµz vfilaf aqy hor ipµzf dy lokf ƒ lwgI qf jYdIp dy kfqlf ƒ sjf idvfAux leI hjfrf dI qfdfr ivwc lokf ny zI[aYs[pI[ dPqr awgy Drnf lgfieaf ijs ivwc AunF zI[aYs[ pI qy vI motI rkm Kfx df iewljfm lgfieaf ikAu ik jYdIp dI lfÈ nihr ivwc imlx qo bfad zI[aYs[ pI ny Kud aKbfrf ivwc ieh ibafn idwqy sn ik jYdIp Kud hI kIqy nihr vwl clf igaf qy zuwb ky mr igaf jd ik nihr ipµz qo ZfeI iklomItr dI dUrI qy hY qy iek 3 sfl df bwcf ieµnI lµbI dUrI iekwlf ikvy qYa kr skdf hY.
puils dI mfVI kfrgujfrI krky hjfrf dI qfdfr ivwc afey lokf ny pµjfb puils murdfbfd zI[aYs[ pI iPlor murdfbfd dy nfary lgfAudy jI[tI[roz iPlor Aupwr jf bYTy aqy jm ky puils dI kfqlf nfl imlIBugq df Kulfsf kIqf aqy brsfq dy bfvjUd vI lgfqfr iqµn Gµty myn hfeIvy dI afvfjfeI Twp rwKI pr aYmrjYsI gwzIaf ƒ rfsqf idwqf jfdf irhf qf jo koeI mrIj pyÈfn nf ho sky. DrnfkfrI lgfqfr iPlor puils dI ies kys ivwc dosIaf ƒ bcfAux dI kfrvfeI krky byhd guwsy ivwc njr af rhy sn aqy Aunf iPlor puils dy Auuwc aPsrf dy bfr bfr kihx dy bfvjUd vI Drnf jfrI rwiKaf ijs qo bfad jlµDr qo aYs[pI[zI[ prmfr dy afAux qo bfad jd AunHf ikhf ik dosIaf qy 302 df mukwdmf drj kr ilaf igaf hY ijnHf ivwco iek dosI igPqfr hY aqy 16 agsq qwk qfqirk aqy kys ivwc sfiml bfkI doÈIaf ƒ igPqfr krky sKq sjf idwqI jfvygI qf jo awgy qo koeI aijhf aprfD krn bfry soc vI nf sky. ijs qo bfad ies Drny ƒ smfpq kr idwqf igaf aqy nfl hI puils ƒ sUicq kr idwqf igaf ik jykr 16 qrIk qwk bfkI dosIaf ƒ igPqfr nf kIqf igaf qf pµjfb Br ivc ros pdrsn kIqy jfxgy.
prdrsn ivwc bhujn smfj pfrtI dy ijlf pDfn rfm srUp sroey, ijlf vfeIs pDfn sI lyKrfj iblgf, aµbyzkr sYnf pµjfb dy jnrl sYktrI aimµqpfl BOsly, kfgrs dy sfbkf ivDfiek sµqoK isµG coDrI, sI[pI[aYm dy mylf isµG ruVkf, qo ielfvf jYdIp sµGrs kmytI dy mYbr hfijr sn.
iedµrjIq cµdVH iPlor 98156-12612
bfdl
ny afpxy vfidaF df afp hI jnfjf kwiZaf-BwTl
bYljIam (amrjIq Bogl) s: mnmohx isMG ny dyÈ ivco
grIbI aqy byrujgfrI Kqm krn leI aqy ibjlI dy sMkt nUM hl krn leI
prmfxU smJoqf krky iek isafxpqf idKfeI hY dUjy pfsy bfdl srkfr vloN
ies df ivroD krky pMjfb dy ihqF pRqI kIqy JUTy dfvyaF df afp hI
jnfjf kwZ ilaF hY ieh
sbd
awj ieQy sfbkf muK mMqrI aqy ivDfn sBf dI ivroDI nyqf bIbI rijMdr
kor BwTl ny afpxy XUrp dory durfn bYljIam ivKy sfzy pwqrkfr nfl
gwlbfq krdy hoey khy AunF ikhf ik mY suirMdr isMG rfxf pRDfn ieMzIan
AuvrÈIj kfgrs XUrp jo ik iek bhuq vDIaF kfgrsI afgU hY dy ivÈyÈ
swdy qy ieQy afeI hf aqy mYnUM rfxf jI ny idKfieaf ik BfrqI abNYsIaF
ivc kuJ aokVf hn ijnF nfl sfzy nojvfn nUM ivdyÈF ivc pwky hox leI
bhuq muÈkxf df sfhmxf krnf pY irhF hY Aunf Kfs krky ietlI df ijkr
krdy hoey ikhf ik s: rfxf ny mynMU bhuq lokf nfl imlfieaF ijnf nUM
isrP jrUrI kfgjfq nf imlx kfrn pwky hox ivc muskl aF rhI hY Aunf
suirMdr isMG rfxf dy ies Auprfly dI slFGf krdy hoey ikhf ik jo ieh
musklf rfxf jI ny myry sfhmxy ilafdIaF hn Aunf vfry my syNtr srkfr
nfl gl krky hwl krn dI koiÈÈ krfgI aqy XUrp qo iek vPd bulf ky
sfJy qor qy iek mIitMg krky ies ies msly df hl krfgI ies moky qy
Aunf df bYljIam pujx qy svfgq krn vfilaF ivc Kfs qor qy hfjr sn s:
blvIr isMG mMzyr cYarmYn ieMzIan AuvrÈIj kfgrs XUrp,avqfr isMG Cokr
cYarmYn bYljIam,sjx isMG ivrdI pRDfn ieMzIan AuvrÈIj kfgrs
bYljIam,juJfr isMG,guridafl isMG gurcrn isMG aqy qrsym isMG Èyrigl
pRDfn ayn[ afr[ afeI sBf bYljIam aqy smUh mYNbr
ibhfr
dy lokF nUM cUhy Kfx dI slfh
lMzn
– ( sI aYs) ibhfr srkfr dy Auwc aiDkfrI ny
grIb lokF dy Kfxy dI QoV nUM hwl krn leI ikhf hY ik grIb lokF
nUM cfhIdf hY ik Kfxy dy nfl cUhy Kfieaf krn. ipRMsIpl sYktrI afP
styt vYlPyar izpfrtmYNt sLRI
ivjy pRkfsL ny ikhf ik Auh ies ivcfr
nUM bhuq cMgI qrF GoK ky ies nUM awgy
iljf
rhy hn. ibhfr ivwc bVy hI grIb musfhr nfmI BfeIcfry ivwc cUhy Kfxf
vYsy vI rIq hY.ibhfr dI 2[3 imlIan abfdI df
1% qoN Gwt ihwsf hY jo pV ilwK skdf hY. 98 % lokF kol jmIn nhIN hY. sLRI ivjy prkfsL df ivcfr cUihaf dy
mIt nUM ijafdf prclq krn nfl grIb lokF dI smfijk aqy afriQk hflq
ivwc suDfr afvygf.ies nfl dohrf Pfiedf hovygf sLRI ivjy prkfsL ny
ikhf.pihlf ieh ik cUhy PV ky Kfx nfl
anfj dy BMzfr ivwc vfDf hovygf.dUjf ieh ik musfhr BfeIcfry dI
afriQk hflq ivwc suDfr hovygf. sLRI ivjy prkfsL ny ikhf sfzy anfj
BMzfr df 50% ihwsf cUihaf duafrf hI brbfd kIqy jFdy hn.cUihaf nUM
Kfx nfl anfj df BMzfr vI bcygf aqy grIb vI iZwz Brky Kfxf Kfxgy aqy
BuwK qoN Cutkfrf pfAuxgy.L sLRI ivjy prkfsL ny ikhf ik cUihaf df mIt
isrP svfd hI nhIN blik ies ivwc protIn df BMzfr hY.iesy krky PrFs
aqy QfeIlYNz ivwc cUjy df mIt kfPI pRiswD hY. cUihaf ivwc hwzIaF Gwt
hox krky ieMnHF ivwc nUtrIsNn bhuq ijafdf hY.pr ieh ijkrXOg hY ik
ibhfr aqy hor sUibaF ivwc ijQy kwtVvfdqf df bol bflf hY AuQy ies
iKafl nUM awgy ikvyN qoiraf jf skdf hY, sLRI prkfsL ny ikhf ik AunHF
kol cUhy dy mIt nUM iqafr krn dI ivDI vI iqafr kIqI hoeI hY ijhVI ik
Auh ibhfr dy hotlF nUM vMzxgy.AunHF ny iksfnF nUM cUhy pflx leI
AuqsLfhq krn dI vI gwl kIqI hY. sLRI ivjy prkfsL rfhI kIqI geI Koj
qoN pqf lwgf hY ik ibhfr dIaF sVkF qy bhuq sfry Zfby hn ijQy cUhy df
mIt imldf hY . sLRI ivjy prkfsL ny ikhf ik lokF dI afriQk avsQf ivwc
suDfr ilafAux leI Auh lokF nUM swp PVn ivwc AuqsLfhq krngy.
kOx
mfr igaf Aus ivcfrI nUM---!
inAUXfrk-lFgafeI lYNz dI puils
ies iswty qy phuMcx dI koisLsL ivwc hY ikaf ik afeIs lYNz pfrk dy Gr
aMdr mrI 35 sflf aOrq nUM mfrn vflf kOx ho skdf hY.puils ieh qsvIr
sfP krnf cfhuMdI hY ik aOrq nUM mfrx vflf Gr ivwc jbrI dfKl hoieaf
ik jF iPr aOrq nUM iksy Aus ivakqI ny mfiraf hY ijs nUM aOrq jfxdI
hovygI.prfpq hoeI jfxkfrI muqfibk imrqk aOrq dy pqI df kihxf hY ik
Aus nUM bwicaF dy kYNp qoN Pon afieaf ik bwicaF nUM koeI lYx nhIN
afieaf .aOrq dy pqI df kihxf hY ik Auh bwicaF nUM lYx vfsqy clf
igaf.jdoN bwicaF nUM lY ky Gr afieaf qF kI dyiKaf ik AuhdI pqnI lhU
ivwc lwQ pwQ mrI peI sI.puils anusfr Auh guaFZI dy Gr nUM Gbrfieaf
hoieaf dOiVaf .pVosIaF nUM dwisaf ik Auhdy bwicaF df iKafl rwiKAu
AuhdI pqnI Kun ivwc lwQ pwQ peI hY.puils nUM koeI aYsI insLfnI nhIN
lwBI ijs qoN pqf lwgf ik Gr ivwc koeI Dwky nfl dfKl hoieaf hovy .ies
leI puils dI mUMZlI jFc ies gwl qy kyNdrq hY ik ies aOrq df kql krn
vflf koeI aOrq df vfikP qF nhIN.
drbfr
sfihb qoN mwQf tyk afAuNdf pirvfr nihr ivwc zuwb ky mr igaf-ielfky
ivwc mfqm Cfieaf
iÌroËpur
- ijAUN ijAUN pMjfb ivwc trYiPk ivwc vfDf hoieaf hY Aus dy nfl nfl
hI iBafnk mOqF dy idRsL vI afey idn dyKx nUM imldy hn.sB qoN hYrfnI
vflI gwl hY ik bhuqIaF GtnfvF ivwc mmrn vfly jF iksy Dfrimk asQfn
qoN mwQf tyk afey huMdy hn jF iPr mwQf tykx jf rhy huMdy hn.aYsI hI
Gtnf
iewk hor vfprI hY ijs ivwc iewko pirvfr dy cfr mYNbrF dI mOq
ho geI.prfpq hoeI jfxkfrI muqfibk BfrI mINh kfrn bykfbU
hoeI iek jIp iÌroËpur-ËIrf sVHk Aupr pYNdI nihr ivc jf izwgI, ijs
ivc svfr ieko pirvfr dy cfr mYNbrF dI mOq ho geI. pRÈfsn ny bI[ aYs[
aYP[ aqy ÌOjI goqf KorF mwdd nfl jIp smyq iqMn lfÈF ƒ nihr ivcoN
bfhr kwZ ilaf jdoN ik cOQI lfsL nhIN lwBI. iksmq dy mfVY lyKF df
isLkfr ieh pirvfr iProËpur CfAuxI hlky dy ipµz nUrpur syTF df
vsnIk sI. imRqkF 'c Èfiml hOldfr hrjIq isMG puwqr avqfr isMG (40)
bI[ aYs[ aYP[ ivc nOkrI krdf sI aqy vfhgf srhwd 'qy qfienfq sI aqy
Jµzy dI rsm (rItrIt) 'c Èfiml huµdf sI. Auh kuJ idnF dI CuwtI 'qy
Gr afieaf hoieaf sI. hrjIq isMG afpxI
pqnI gurivMdr kOr aqy dovF puwqrF ÈimMdr isMG qy pRgt isMG ƒ nfl
lY ky sRI drbfr sfihb aMimRqsr ivKy mwQf tykx leI igaf sI qy awj
svyry krIb 8 vjy jd Auh vfps af irhf sI ik acfnk kuJ awgy af ky gMg
nihr 'qy bxy puwl nyVy jIp df sµquln ivgVn kfrn Auh nihr ivc jf peI.
pfxI df vhfa qyË hox krky pirvfr dy cfry jIa mOq dy mUµh ivc jf
pey. sUcnf imlx 'qy iËlHf pRÈfsn dy keI aiDkfrIaF smyq iProËpur
dy aYs[ aYs[ pI[ sRI idnyÈ pRqfp isMG, zI[ afeI[ jI[ bI[ aYs[ aYP[
sRI aYm[ aYl vfsn mOky 'qy puwjy. nihr ivc zuwby ivakqIaF ƒ kwZx
leI ÌOj dy goqF KorF dI vI mdd leI geIY. iProËpur Kyqr ivc svyr
qoN lgfqfr ho rhI vrKf kfrn vI bcfa kfrjF ivc kuJ ivGn vI ipaf.
iewQy ieh vI iËkrXog hY ik iesy nihr ivc 12 sfl pihlF hrjIq isMG dy
vwzy Brf rfj isMG dI vI zuwbx nfl mOq ho geI sI.pUry ielfky ivwc ies
Kbr nfl mfqm ijhf mhOl bixaf hoieaf hY (Poto -imrqk hrjIq isMG
hOldfr)
nklI hfsy, aslI Éorf
jy
koeI iksy ƒ hsfAuNdf hY qF ies ivc kuJ vI mfVf nhIN| jykr koeI iksy
ƒ GVI pl Ausdy isrjy sSsfr qoN dUr lY jFdf hY qF ies ivc kuJ vI
mfVf nhIN| aWj dy qyj XuWg ivWc sfzy hfsy vI qyË qrfr ho gey hn|
aWj asIN sWQF ivc bYT ik mrfsIaF jF BSzF ƒ nhIN suxdy, sgoN btn nWp
ik cYnlF Auqy ho rhI hfsy dI nklI bfrÈ ivc iBWjx dI koiÈÈ krdy hF|
hfsy df mUl, mnuWK aSdr CupI peI isafxp ƒ jgfAuxf huSdf hY| ies leI
ËrUrI hY ik hsfAux vflf, hWsx vfly qoN vfkPL hovy| pr jdoN Qok ivc
hfs rs pYdf krn dI koiÈÈ kIqI jfvy qF Auh hfsf QoV icrf qy Eprf
Eprf hI rihSdf hY| iksy jfxkfr dI jWg Ëfihr hoeI aigafnqf sfzy mn
ƒ dyr qk KuÈ rWKdI hY pr iksy mihkmy qy nklI mrfsIaF df lWigaf qvf,
JWt dyxy hvf ho jFdf hY| iehnF afjoky BSzF ny pYsy dy qF ËrUr aSbfr
lgf ley hoxgy, pr iehnF dI aSdrlI grIbI AudoN jWgoN CupI nhIN rihSdI,
jdoN iehnHF coN keI bymuhfry hoky, iÈÈtfcfr qy lWcrqf dIaF hWdF
tWp jFdy hn| BfeI! pYsy kmfE pr kSDF 'c lWgy mINh dy Kory vFg smfj
ƒ nf Koro| sfƒ hfisaF dI qF loV hY pr sfzy aSdrly ƒ hsfE, sfzf
srIr nhIN|– jnmyjf isSG jOhl 98159–45018
Bfrq
dI JolI ieqhfisk son qgmf pfAux vfly aBInfa ibMdrf df pirvfr drbfr
sfihb sLukrfnf krn jfvygf
cMzIgV-Bfrq
ijs ny kdy hfkI dy Kyqr ivwc 8 vfr sony df qgmf ijwiqaf sI. pr hux
mYzlf dI Psl AugfAux leI Bfrq dI iksmq bMjr DrqI bxI
peI
sI.pr ijAuN hI aBInfa ibMdrf ny
10 aYm eyar rfeIPl dI insLfny bfjI ivwc
sony df qgmf ijiqaf qF Bfrq dI vYrfn peI DrqI qy sMvfqI bUMd
vrgI vrKf vrsI.cMzIgV dy rihx vfly aBInfa ibMdrf dI ijwq ny pUry
Bfrq ivwc QrQwl mcf idwqI.pqrkfrF df hV af igaf cMzIgV siQq ibMdrf
dy Gr awgy ijQy ibMdrf df pirvfr rih irhf hY. aBInfa ibMdrf dy mfqf
ipqf ny afpxy puqr dI ijwq dI KusLI ivwc vfr vfr vfihgurU df sLukr
kIqf aqy pqrkfrF nUM dwisaf ik Auh jldI hI aMimRqsr ivKy drbfr sfihb
mwQf tyk ky guru mhFrfj jI dI ies bKisLsL df sLukrfnf krngy.pRDfn
mMqrI zfktr mnmohn isMG aqy rfsLtrpqI pRiqBf pfitl vloN ibMdrf dI
ijwq qy
vDfeI dwqI geI.keI sUibaF dIaF srkfrF ny afpxy Kjfny ivwcoN
mfieaf dy gwPy ibMdrf nUM dyx dy aYlfn kIqy hn.pqf lwgf hY ik pMjfb
srkfr vloN iewk kroV-hirafxf srkfr vloN 25 lwK aqy hor bhuq sfrIaF
sUbfeI srkfrF vloN qwkVIaF rkmf df aYlfn kIqf igaf hY.ryl ivBfg vloN
ibMdrf nUM muPq sPr df pfs jfrI krn df aYlfn hoieaf hY. aBInfa
ibMdrf dI ies ijwq nUM Bfrq leI iewk ieqfhisk ijwq mMinaf jF irhf hY
ikAuN ik ies qoN pihlF Bfrq ny iksy vI Kyqr ivwc ivakqIgq mYzl hFsl
nhIN kIqf.
DI aqy nUMh dy
irsLqy dI brfbrqf ibnF smfijk ZFcf Kqry dI insLfnI

Poto-lKivMdr
isMG DflIvfl - zf prmjIq isMG kOr rwkV- gurpRIq kOr brfV-pRO
kmlieMdr kOr - suKijMdr kOr stYno
gVsLMkr-(DflIvfl)smfj
dI gqI leI irÈiqaF dI mhwqqf kfbl qfrIP hY. ienFH ivwc aOrq df
Xogdfn vwK vwK irÈiqaF rfhIN sfz smfj ƒ inwq nvIN idwK pRdfn kr
irhf hY. jkr aOrq dI kuwKoNN jnm DI aq ƒh dy irÈqy dI gwl krIe qF
ieh irÈq sfz smfj ivwc bhuq hI siqkfr aqy aihm mµn jf rh. smN dI
cfl nfl ienFH irÈiqaf ivwc vwD irhf ivqkrf sfzy smfj leI kuJ kuVqwx
Biraf mfhOl isrj irhf hY. agr sfzf smfj ienFH irÈiqaF ƒ brfbrqf dI
lVI ivwc proHN dyvy qF pirvfrk qy smfjk mfhOl dI KUbsUrqI irÈiqaF
leI KuÈhflI BrI ho skdI hY ? ies sbµDI ‘‘ DI aqy ƒh dy irÈqy
ivwc brfbrqf '' dI gwl kridaF lKivMdr isMG DflIvfl pRO kmlieMdr kOr
- zf prmjIq isMG kOr rwkV- gurpRIq kOr brfV- suKijMdr kOr stYno ny
afpxy afpxy bhumuly ivcfr pysL kIqy.AunF dy ivcfrF qoN muwLK muwdf
iehI AuBr ky sfhmxy afieaf ik smfijk bgIcI dy PuwlF nUM tihkdy rwKx
leI DI aqy aqy nUMh dy irsLqy dI brfbrqf df pfxI sB qoN vwD jrUrI
hY.ajoky smyN df duKFq nf roikaf igaf qf BivwK ,duwKF dI pMz hY.
bIijMg
ivwc amrIkI nfgirk df idn idhfVy kql
lMzn -bIijMg
ivwc sLfndfr AUdGftnI smfroh nfl sLurU hoeIaF EilpMk KyzF dy jsLnF
qoN kuwJ smF pihlF amrIkI sYlfnI df kql kr idwqy jfx df smfcfr prfpq
hoieaf hY.bIijMg ivwc zyZ lwK dy krIb qfienfq kIqy sikAUrtI jvfnF dI
gsLq dy bfvjUd ieh Gtnf vfprI.iewkqr kIqI jfxkfrI muqfibk qyrvI sdI
dI bxI hoeI ieqhfisk iemfrq zrwm tfvr ivKy idn idhfVy 47 sflf cInI
nfgrik tMg joNgimMg ny do amrIknf qy hmlf kr idwqf .EilMpk vflI QF
qoN iqMn ku mIl dI dUrI qy vfprI ies Gtnf ivwc iewk amrIkn dI mOq ho
geI jdoN ik dUjf jKmI ho igaf.sYlfnIaF Aupr hmlf krn AUprMq tMg
joNgimMg ny afp qyrvIN mMjl qoN Cfl mfr ky KudksLI kr leI.puils ies
Gtnf dI pVqfl kr rhI hY ajy qwk ieh pqf nhIN lwg sikaf ik hmlfvr ny
iks kfrx hmlf kIqf.hmly df iskfr amrIkn joVf amrIkf dI bflI vfl tIm
dy mYNbrF df irsLqydfr sI.
inAUXfrk
dy tYksI zrfeIvr nUM golI mfrn vfly dI jfxkfrI dyx vfly nUM pMdrF
hjfr zflr ienfm df aYlfn
inAUXfrk-brukiln
dy ielfky ivwc tYksI zrfeIvr nUM golI mfry jfx qoN bfad puils dosLI
dI Bfl ivwc hY. prfpq hoeI jfxkfrI muqfibk 62 sflf tYksI zrfeIvr ny
PlYtbusL aYvyinAU qoN iqMn aOrqF cukIaF.AunHF nUM lYPyafq aqy
PrYNkiln qy ilaFdf . CyqI hI zrfeIvr nUM iksy ny golI nfr
idwqI.puils nUM Bfvy ies gwl df pqf nhIN ik golI mfrn ivwc iqMnF
aOrqF df hwQ hY jF nhIN pr puils ieMnHF nfl gwl krnI cfhuMdI hY.
ijQY puils afpxy qrIky nfl dosLI nUM lwB rhI hY AuQy inAUXfrk styt
PyzrysLn afP tYksI zrfeIvr vloN pMj hjfr zflr ienfm df aYlfn kIqf
igaf hY ijhVf cI dosLI bfry jfxkfrI dyvy. ies dy nfl hI tYksIaF ivwc
jI pI aYs isstm lfAux vflI kMpnI krIeyitv mobfeIl tYknoljIs
vloN 10 hjfr zflr hor ienfm dyx df aYlfn kIqf igaf hY.iewk csLmdIn
anusfr tYksI zrfeIvr golI lwgx dy bfvjUd vI gwzI clfAUNdf igaf .Aus
df kihxf hY Aus ny zrfewIvr dI bolI nhIN sI smJI ikAUN ik hor iksy
dysL df sI ies krky Auh afpxy kuwqy nUM GuMmfAux ivwc msq irhf.pr
jdoN gwzI kol puils afeI qF Aus nUM pqf lwgf ik kuwJ glq vfpr cuwkf
hY. tYksI zrfeIvr hspqfl ivwc jyry ielfj hY ijQY Aus dI hflq Kqry
qoN bfhr dwsI jFdI hY.