
pMjfbIaF
ny ilaf amrIkf dI ajfdI dy jsLnF ivwc ihwsf

amrIkf dy jsLnF ivwc sLfml hor pMjfbI dyKx leI
ieQy kilk kro
AuqrI
korIaF nUM pRmfxU smwgrI Poj dI ingrfnI hyT ByjI geI sI-Kfn
lMzn ( sI
aYs)-pfiksqfn dy sfbkf POjI sLfsLk aqy mojUdf rfsLtrpqI prvyj musfrP
iewk vfr iPr aMqrrfsLtrI aKbfrF dI grm surKI bx gey ijs vyly
pfiksqfn dy sfieMsdfn Kfn ny mIzIey nUM Pon qy ibafn idMidaF ikhf ik
AuqrI korIaF nuM pRmfxU smwgrI dI 2000 ivwc ByjI geI PlfeIt df Poj
nUM pUrf igafn sI aqy ieh PlfeIt POjLI aiDkfrIaF dI ingrfnI hyT geI
sI.norQ korIaf dy hvfeI jhfj ivwc ByjI geI smwgrI pfiksqfnI sikAUrtI
aiDkfrIaF dI ingrfnI hyT lwdI geI sI.Aus smyN musLfrP pfiksqfnI POj
dy muwKI sn .awj qwk pfiksqfnI srkfr ies gloN ienkfr krdy rhy hn ik
nf qF srkfr nUM aqy nf hI POj nuM korIaF nUM ByjI geI pRmfxU smwgrI
dI koeI jfxkfrI hY.Kfn ny 2004 ivwc jnqk qOr qy mMinaf sI ik ierfn -lIbIaf
aqy AuqrI korIaF nUM XUrynIam Byjx ivwc ivwc isrP qy isrP Auh hI
ijMmyvfr hY.cyqy rhy musLfrP sLfsLn smyN qoN Kfn Gr ivwc hI njrbMd
kIqy hoey hn.hux nvIN srkfr ny AunHF qy lwgIaF pfbMdIaF ivwc iZl
idwqI hY.Kfn nUM bfhr jfx dI BFvy Kul nhIN pr Auh Pon qy hux mIzIey
nfl gwl kr skdy hn. Kbr eyjMsI bI bI sI anusfr ijs smyN pqrkfrF ny
Kfn nuM puiCaf ik 2004 ivwc Aus ny afpxy isr ijMmyvfrI ikAuN leI sI
ijs dy Auqr ivwc AunHF ny ikhf ik AuhnF nfl vfady kIqy gey sn ik
AunHF nUM iewk qF irhf kr idwqf jfvygf dUjf ies qrF krnf kOmI ihwq
ivwc sI.pr Kfn df kihxf hY ik srkfr afpxy iksy vI vfady qy pUrI nhIN
AuqrI.Kbr eyjMsI anusfr 1999 ivwc Kfn aqy Aus dI pqnI AuqrI korIaf
afey sn Aus smyN pfiksqfn dI POj df iewk jnrl vI AunHF dy nfl sI jo
ik AuqrI korIaF qoN moZy qy rwK ky dfgIaF jfx vflIaF mjLfeIlF df
sOdf krn afey sn.Kfn dI pqnI ny afpxy pqI qy lwgIaF pfbMdIaF htfAux
leI adflq df bUhf KVkfieaf hY. jnrl musLfrP ny Kfn nUM Aus smyN mfPI
dy idwqI sI jdoN Aus ny ieh svIkfr kr ilaf sI ik Aus ny gYr kfnUMnI
qOr qy XUrynIam Byijaf hY.pr bfad ivwc Kfn afpxy ibafn qoN iPr igaf
hY.
amrIkf
dy afdmI nUM kuVI jMmI
inAUXfrk-
dyKx nUHM Bfvy mnuwK kudrq nfl lUkx mIcIaF Kyz irhf hY pr kudrq dy
bxfey asUl dI buinafd AuvyN dI AuvyN kfiem hY.bwcy tYst itAUbF ivwc
pYdf qF ho rhy hn pr ajy bwcf pYdf krn df mUl mF aqy bfp dy rkq ibMd
df sumyl hI hY.ajokI qknIk nfl jo mnuwK dI kfZ nfl iewk afdmI nUM
lVkI pYdf hoeI hY.Qoms bItI jo jmfdrU aOrq sI pr bfad ivwc afpxf
sYks bdl ky afdmI bx igaf sI dy grBvqI hox dI Kbr bIqy apRYl mhIny
ivwc nsLr hoeI sI. 34 sflf Qoms bItI ny ErIgn styt dy sLihr bYNz dy
hspqfl ivwc bwcI nUM jnm idwqf. Qoms bItI iksy aigafq dfnI ivakqI dy
vIrj nfl grBvqI hoieaf sI.apRYl ivwc bItI ny amrIkf dy pRiswD tfk
sLLoa ijs nUM Eprf host krdI hY ivwc ikhf sI ik Auhdf suPnf hY ik
Auh bwcf pYdf kry ies leI Aus ny afpxy afp nUM aOrq qoN mrd bxn leI
krvfey apRysLn smyN CfqIaF qF pwDrIaF krvf leIaF sn pr aOrqF vfly
hor Auh aMg ijMnF nfl bwcf pYdf ho skdf hY rwK ley sn. bItI hvfeI
ivwc trysI lfgozIn nFa nfl pilaf sI.bhuq suMdr kuVI sI bItI aqy
suMdrqF dy mukfbilaF ivwc Bfg lYNdI rhI sI.jdoN Aumr 20 sfl qoN twpI
qF ies ny afdmIaF vFgUM rihxf sLurU kr idwqf. ipAUpl mYgjIn dI iewk
irport anusfr ies ny afpxf sYks bdlf ilaf.pMj sfl qoN ies ny nYsI
nfmI aOrq nfl sLfdI vI kIqI hoeI hY. ijkrXog qF ieh gwl hY ieh hY ik
bItI nUM jnmI bwcI dI mF iks nUM ikhf jfvy qy bfp iks nUM ikhf jfvy.
kudrq dy bxfey isDFqF dI qbdIlI krn nfl irsiqaF dIaF pRIBfsfvF ivwc
vI BfrI adlf bdlI krnI pvygI.
mfn
ny pRDfn mMqrI nUM suprIm kort ivruWD zwtx leI ikhf
cMzIgV-sLromxI akflI dl (a) dy
pRDfn aqy sfbkf aYm pI srdfr ismrnjIq isMG mfn vloN Bfrq dy iksfnF
dy hwk ivwc hfa df nfhrf mfridaf ihMdosqfn dy pRDfn mMqrI mnmohn
isMG nUM suprIp kort dy PYsly ivruwD KVox dI apIl kIqI geI hY.srdfr
ismrnjIq isMG mfn ny suprIm kort dy
Aus PYsly qy iqwKf ros prgt kIqf hY ijs ivwc suprIm kort ny BfrqI
iksfnF qy pfbMdI lfeI hY ik Auh bfsmqI qoN ibnF iksy vI iksm dy cOl
bfhrly mulkF nUM nhIN Byj skdy.srdfr mfn ny pRDfn mMqrI nUM ikhf hY
ik Auh ies PYsly nUM cxOqI dyx aqy ies Kyqr ivwc mfihr vkIlF dy
spurd ieh kys kr dyx . imsrnjIq mfn ny ikhf ik aMqrfsLtrI mMzI ivwc
colF df Bfa iewk hjfr zflr pRqI tn hY jdoN ik Bfrq ivwc iksfnF nUM
350 zflr pRqI tn kImq idwqI jFdI hY.srdfr mfn ny ies nUM iksfnF dy
ihwq ivwc BfrI Dwkf dwisaf hY. mfn ny awgy ikhf ik iksfnF nUM ajfdI
hoxI cfhIdI hY ik Auh afpxI ijxs AuQy vyc skx ijQy AunHF nUM vDIaF
kImq imly.KRIdfr df Pfiedf dyKdy dyKdy anfj nUM pYdf krn vfly iksfn
df gwl nhIN Guitaf jfxf cfhIdf.srdfr mfn ny gRih mMqrfly nUM sMboDq
huMidaf ikhf ik iksfn df ihwq jrUr pUiraf jfxf cfhIdf hY.suprIm kort
dy PYsly nUM sfbkf aYm pI ny iksfnF dy BivwK dI qbfhI grdfinaf.
julm dI
ieMqfh-kql krn ipwCoN iZwz pfV ky bwcf kwZ ilaf
isaftl-
ijvyN ijvyN asIN nvIaF kfZf nvIN qknIk dIaF KbrF sux sux ky hYrfn
hUMdy hF Ausy qrF hI lokF vloN kIqy jFdy julmF dI khfxIaF vI sux ky
rONgty KVy ho Jfdy hn.vfisLMgtn
styt ivwc iewk aOrq vloN ajIb qrF dy kIqy julm dI Kbr jwgoN
qyrvI hY.ies aOrq ny iewk grrBvqI aOrq df kql krky Aus dy pyt nUM
pfV ky Auhdf bwcf kwZ ilaf.aOrq dI lfsL drKqF ivwc suwt ky afp zyZ
ku mIl dI dUrI qy afpxI kfr ivwc bYT ky aYNmrjYsIN kfl kIqI ik Aus
nUM mdd dI loV hY Aus ny iewk bwcy nUM jnm idMqf hY.puils ny aOrq
nUM lwB ilaf dyiKaf ik kfr ivwc Auh nv jnmy bwcy nuM leI bYTI sI.
bwcy dI hflq dyK ky puils nUM sLwk pYdf ho igaf puils ny koloN hI
iewk duvfeIaF vflf zwbf dyiKaf ijs ivwc lhUN nfl lwQ pwQ dsqfny pey
sn.nfl hI zwby ivwc kwt vwz df smfn ipaf sI.puils ny ies aOrq nUM
hspqfl lY afdf ijQy zfktrF ny diwsaf ik ies nUM koeI bwcf nhIN
jnimaf.puils ny ies aOrq nUM ihrfsq ivwc lY ilaf hY.bwcf jo ik lVkf
hY hspqfl ivwc dfKl hY ijQy Aus dI hflq ajy sLwkI bxI hoeI hY.jldI
hI puils ny kql kIqI hoeI aOrq df imrqk srIr vI lwB ilaf hY.ies kfql
aOrq nUM pihly drjy dy kql ivwc cfrj kr ilaf hY agr ieh dosLI sfbq
huMdI hy qf ho skdf hY ies nUM mOq dI sjLf ho jfvy.
isMpl
tU kfl vloN gurikrpfl isMG df inAUjrsI ‘c inwGf snmfn
kfrtyrt-(inAUjrsI)isMpl
tU kfl dy kulvMq sLfhI ny pMjfbI aqy pMjfbIaq nUM ipafr krn vfly hr
iewk pRhuxy nUM idloN jI afieaf afiKaf hY BFvy Auh iksy mihkmy df
hovy jF iksy vI pfrtI nfl sbMDq hovy.pMjfbI ivrsy nUM ipafr krn vfly
hr pMjfbI nUM jI BrvF sqkfr idwqf hY.bIqy idnI pMjfb puils dy srdfr
guriprpfl isMG inAUjrsI afey qF AunHF ny gurikrpfl isMG df inAUjrsI
dy pRiswD hotl albrt pYlys ivwc snmfn kIqf aqy pRIqI Boj idwqf .sLfhI
hurF dI mihmfninmfjI nUM dyKidaF srdfr gurikrpfl isMG hurI ieh
kihxoN nhIN rih sky ik pMjfbIaF ny pMjfb hI Cwizaf hY pr pMjfb dIaF
rvfieqF aqy pMjfb dIaF prMprfvF nUM sIny ivwc smo ky rwiKaf hoieaf
hY.ies smyN AunHF dy nfl pMjfb aYkspRYs dy sMpfdk siqnfm isMG rtYNzf
-hrivMdr vflIaF -drsLn drV sn. (Poto-KwibAuN-hrivMdr
isMG vflIaf-siqnfm isMG rtYNzf -gurikrpfl isMG ey afeI jI (pMjfb
puils) isMpl tU kfl dy kulvMq sLfhI aqy drsLn isMG drV (pRDfn pMjfbI
klcrl susfietI ieMzIafnf)
pMjfbI ivrsf
vI prvfsI ho igaf lgdY-hrmnpRIq
inAUXfrk-pMjfb
dy pRiswD mYgjIn "sMgIq drpx" mkuwK sMpfdk hrmnpRIq isMG
inAUXfrk afey qF AuNHF df sRI gurU rivdfs gurU Gr ivKy svfgq kIqf
igaf . gurU rivdfs tYNpl inAUXfrk ivKy gurduafrf pRbMDk kmytI vwloN
pRiswD pMjfbI lok gfiek aMimRqf ivrk, Aus dy pqI aqy pRiswD gIqkfr
mlkIq bygovfl aqy ieMzIaf pMjfb qoN Cpdy pRiswD pMjfbI mfisk mYgjLIn
‘sMgIq drpx’ dy muwK sMpfdk sR[ hrmnpRIq isMG df ivsLysL snmfn
kIqf igaf| snmfn krn dI rsm gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn sRI
ipMdrpfl, pRiswD lyKk qy gIqkfr sRI blivMdr BOrf, gurU Gr dy vjLIr
aqy gurduafrf kmytI dy bfkI ahudydfrF ny inBfeI| ies mOky boldy hoey
lyKk qy pwqrkfr blivMdr BOrf ny ikhf ik sfzy leI bhuq mfx vflI gwl
hY ik asIN ienHF sLKsIaqF df snmfn kIqf hY| AunHF ikhf ik sfnUM
afpxy gurU sfihbfn dy dwsy mfrg ‘qy cwlky kOm dI syvf krnI cfhIdI
hY| ies mOky pRiswD gfiekf aMimRqf ivrk ny sRI gurU rivdfs mhfrfj dI
jIvnI nfl sbMiDq keI gIq sMgqF nUM srvx krvfey| ies mOky aMimRqf
ivrk ny iekwqr hoeI mfieaf gurU Gr dI AusfrI leI Byt kIqI| aMimRqf
ivrk dy ies Auprfly dI sMgqF ny bhuq sLlfGf kIqI| ies mOky hornF qoN
ielfvf gurU Gr dI mOjUdf kmytI dy pRbMDk, styj skwqr rfm srUp bMgV,
blvIr cMd cuMbr, Em pRkfsL mihmI, avqfr BftIaf, sfbkf pRDfn nMd lfl,
sfbkf pRDfn kyvl isMG, iekbfl isMG, rjIv lfl cImf, pRym pRkfsL, Drm
pfl, ikrpfl isMG afid keI mhwqvpUrn sLKsIaqF hfjLr sn|snmfn smfroh
qoN bfad hrmnpRIq isMG ny pMjfb aYkspRYs nfl gwl kridaF ikhf ik
amrIkf ivwc pMjfbI ijs qrF dIaF rvfieqf nfl ijMdgI vsr kr rhy hn Aus
qoN ies qrF lwgdf hY ik pMjfbI ivrsf vI prvfsI ho igaf hY.hrmn pRIq
ny afpxI inAUXfrk PyrI smyN kuWJ anMd kfrjF dIaF rsmF nUM dyK ky
ikhf ik awj ivafh dy aslI ivafh dI rsm qF ieQy hY ijQy anMd kfrj
smyN gurU GrF dy hfl Br jFdy hn.pMjfb ivwc qF anMdkfrj smyN msF 15
vIh ku lok huMdy hn .bfkI nsLY pqy ivwc svKqy hI guafc jFdy hn aqy
ivafh qbfhI df vsIlf bx ky rih jFdf hY. (Poto df vyrvf-(KwibAuN)
blbIr cMd cubr-hrmnpRIq isMG-jiqMdr ivrdI-ipMdr pfl -blivMdr BOrf
nslvfdI vqIry
ivruwD inAUXfrk dy iswKF vloN ros mfrc
inAUXfrk-kihMdy hn ik jykr
bwcf rovy nF keI vfr mF idl dy tuwkVy puq nUM duwD vI nhIN idMdI .iesy
qrF hI kOmF dy msly hn ijs smyN iksy kOm nfl ivqkrf hovy Aus smyN
kOm dy afgUaF dI ijMmyvfrI bx jFdI hY ik afpxI avfj prsLfsLn qwk
phUMcfAux leI lokF nUM nfl lY ky sLFq meI qrIky nfl AunHF aiDkfrIaF
nUM imilaf jfvy ijhVy ho rhy ivqkry nUM rok skx.ies qrF hI kIqf
inAUXfrk dy afgUaF ny jdoN ircmMz ihwl dy ielfky ivwc iewk iswK skUl
pVdI bwcI dy vfl iewk hor lVkI vloN kwt idwqy gey sn.somvfr 30 jUn
nUM iswK afgUaF dI agvfeI hyT BfrI igxqI ivwc iswK BfeI cfry dy lok
gurdvfrf iswK klcrl susfietI qoN iewk ros mfrc dI sLkl ivwc
qury.bfbf mwKxsLfh lubfxf gurU Gr qoN huMdf hoieaf ieh kPlf ies
ielfky dy hfeI skUl qwk phuMicaf.ieQy inAUXfrk df aMgRyjI aqy dysI
mIzIaf vwzI igxqI ivwc phuMicaf hoieaf sI.iswK afgUaF ny mIzIey nUM
iswKF bfry jfxkfrI idwqI.iewk afgU ny dwisaf ik bhuq sfry lok AunHF
nUM Esfmf ibn lfdn dy pYrokfr smJdy hn ijhVI ik AunHF dI aigafnqf
hY.ies dI isiKaf dyx dI loV hY.iswK afgUaF ivwc sLfml iswK kolIsLn
dy zfierYktr amrdIp isMG ny bhuq ivsQfr nfl iswK kOm dI pihcfx vfry
igafn idwqf.iewk iswK ividafrQI ny ies smyN mIzIey nfl gwl kridaF
ikhf vfl pRmfqmF dI bKsI hoeI dfq hY.ieh srIr dy bfkI aMgF vFg
hY.jykr asIN srIr dy hor aMg nhIN kwtdy qF iPr vfl ikAuN kwtIey.
iewk ividafrQI ny ieh vI ikhf ik Aus ny afpxy ivruwD kwsy jFdy
avfijaF qoN qMg afky vfl ktf idwqy hn aqy hux Auh pwg nhIN bMndf.ies
mOky qy asMblI mYn imstr lU iswK BfeIcfry nfl sLfml sn.skUl dy Auc
aiDkfrIaF vloN vI ies mOky qy sMboDn kIqf igaf.aiDkfrIaF ny ikhf
sqMbr ivwc ijs smyN skUl KulHxgy Aus smyN ividafrQIaF nUM iksy dUjy
nfl ivqkrF krn qy idwqIaF jfx vflIaF sjfvF qoN jfxUM krfieaf
jfvygf.iswK afgUaF dI ieh mMg vI sI ik ijhVy bwcy iksy nUM rMg -nsl
jF Drm krky ivqkrf krdy hn AunHF hnUM koeI nf koeI sjf jrUr imlxcI
cfhIdI hY qF ik Auh ajyhf krn qoN sMkoc krn.
iPr
boilaf jnmyjf jOhl df kYmrf

XUbf istI dy gurduafrf sfihb
tYrfibAUnf dIaF coxf leI srgrmIaF sLurU
XUbf
istI ( srbjoq isMG svwdI ) kYlyPornIaF ivwc imnI pMjfb krky jfixaf
jFdf sLihr XUbf istI dy gurduafrf sfihb tYrfibAUnf dIaF Cy aqy swq
sqMbr nUM ho rhIaF coxf leI cox srgrmIaF pUry jLorf-sLorf nfl cwl
rhIaF hn. iewk julfeI votF rijLstrz krfAux dI afKrI qrIK hox krky
sfry DVy hI afpoN-afpxy smwrQkF dIaF votF rijstrz krfAux leI Gro-GrI
jf ky phuMc kr rhy hn. hfl dI GVI ienF cox srgrmIaF ivwc iqMn DVy
jLfhrf qOr qy srgrm hn. iewk DVHf tksflI akflI afgU pivMdr isMG
krIhf df dUsrf Dnfz iswK afgU dIdfr isMG bYNs aqy qIsrf DVf hY iswK
XUQ afP
amrIkf df, ies gurduafrf sfihb df pRbMD lMmy smyN qoN dIdfr isMG
bYNs pirvfr df hI irhf hY. aqy kdy vI ies gurduafrf sfihb dI pRbMDkI
kmytI dIdfr isMG bYNs dI mrjLI qoN ibnf nhIN sI bxI. pr ies vfr
rfjLnIqk hflq kfPI bdly hoey hn. aqy dIdfr isMG bYNs nUM rfjLnIqk
pwK qoN kfPI pRBfvq krn vfly hn. ikAuik pivMdr isMG krIhf smyq hornF
DiVaf ny lMbI kfnUMnI lVfeI lVH ky coxf df aYlfx krvf lYxf XUbf istI
dy lokf dy sihXog qoN ibnF sMBv nhIN sI. dUsrf ies vfr rfjLnIqk qOr
qy dIdfr isMG bYNs dy rfjLsI ivroDI guwt iewk mMc qy iekwTy ho gey
hn. dIdfr isMG bYNs vI afpxy afp ivwc iewk hMZy vrqy rfjLnIqk afgU
hn. aqy afpxy rfjLsI ivroDI guwtF
dI rfjLnIqI nUM moVf dyx dy mfhr smJy jFdy hn aqy iesy krky
AunF lMbf smF ies gurdafrf sfihb dIaF coxf nhI sI hox idwqIaF aqy
amrIkf dI iswK rfjLnIqI qy Cfey rhy. iswK
XUQ afP amrIkf dy XUbf istI dy afgU ijMnF ivwc pRmuwK qOr qy qyijMdr
isMG dusfJ hn. Auh vI coxf ivwc srgrm hn pr ies vfry hfl dI gVHI ieh
nhIN pqf lwg sikaf ik Auh ajLfd qOr qy coxf lVHngy jF iPr iksy DVHy
nfl gwTjoV krky coxf lVHngy. pr ies smyN tksflI akflI afgU pivMdr
isMG krIhf DVHf aqy dIdfr isMG bYNs dy DVyH ivckfr hI jLor-ajLmfeI
ho rhI hY. mfnXog adflq ny jo ieh Cy aqy swq sqMbr nUM coxf krfAux
df PYslf kIqf hY. ieh Dnfz iswK afgU dIdfr isMG bYNs dy mukfbly
ikrqI guriswK pivMdr isMG krIhf DVHy dI kfmXfbI hI mMnI jf skdI hY
ikAuik ienI mihMgI aqy lMbI kfnUMnI pRIikRaf koeI inwkI-motI gwl
nhIN sI . ies smyN ienF coxf ivwc pivMdr isMG krIhf DVyH vloN srpMc
mihMdr isMG inwJr,mfstr jMgIr isMG,blivMdr isMG bsrf,aqy mfstr pRIqm
isMG. mOjUdf pRbMDkF ivwcoN dIdfr isMG bYNs,gurnfm isMG pMmf,srbjIq
isMG iQafVf aqy iswK XUQ afP amrIkf dy afgU qyijMdr isMG
dusFJ,gurmyjL isMG igwl, aqy primMdr isMG gryvfl,pUrI srgrmI nfl
ihwsf lY rhy hn.
nfrvy
c sLRI gurU arjn dyv jI dI sLhIdI awqy 84 dy sLhIdF nUM Xfd kIqf
igaf
 
lIar(ruipMdr
iZwlo mogf) nfrvy dy sLihr zrfmn
dy ielfky lIar siQq
gurU Gr c iswK sMgqf vwlo sLhIdF dy isrqfj pMcm pfqsLfhI sLRI
gurU arjn dyv jI awqy sMn 84 dy GwlUGfrf c sLhId hoey smUh isMG
isMGxIaF
dIaF kom leI kurbfnIaF
nUM Xfd kIqf igaf, BfrI sMiKaf c sMgqf ny
gurU Gr
hfjLrIaf lvfeIaf awqy iswK kom dy sLhIdF nUM afpxIaF
sLrDfjLlIaF Byt kIqIaF. afKMz pfT sifhb jI dy Bog Auprwq BfeI
gurnfm isMG (sLfhbfd mrkMzf vfly) BfeI hirMdr isMG (qrfnbI),BfeI
suKivMdr isMG(zrfmn) ny afeI hoeI sMgq nUM kQf awqy
gurU kI bfxI df ielfhI kIrqn kr
inhfl kIqf awqy BfeI ieMdrjIq isMG, BfeI hirMdr pfl isMG,
BfeI ajYb isMG vwlo afeI hoeI sMgq nUM sMboDn
kIqf igaf.lMgr dI syvf BfeI gurnfm isMG BUlr(kogsbrg) vfilaF
dy pirvfr vwlo inBfeI geI .ies sLhIdI idhfVy dorfn CbIl vI lgfeI
geI.smfgm dI smfpqI dorfn
guruduafrf pRMbwDk kmytI lIar dy pRDfn BfeI ieMdrjIq
isMG,BfeI ajmyr isMG, BfeI hirMdrpfl isMG (bIV ciVk mogf)BfeI
BuipMdr pfl isMG(qrfnbI),BfeI mnjLor isMG,BfeI nirMdrjIq isMG,BfeI
ajYb isMG ny afeI hoeI sMgq df qih idwlo DMnvfd kIqf, hornF qo
ielfvf gurU Gr c huMdy hr smfgm c vwD cV ky ihwsf lYx vfly BfeI
bldyv isMG(bfGfpurfxf),BfeI prmjIq isMG,primMdr isMG sUc(Bogpur)
hrpfl isMG,pRgt isMG(jlfl) izMpf ivrk(pwqrkfr) afid hfjLr sn.afAux
vflI 4-5 julfeI nUM gurUduafrf sfihb dI kmytI vwlo nfrvy c jMmy pwly
iswK bwcy bwcIaF leI gurmq kYp lgfieaf jf irhf hY.
inAUXfrk
df tYksI zfreIvr jgmIq isMG svfrIaF nUM cUnf lfAux krky puils kVwkI
‘c
inAUXfrk- Bfvy ik isMG
sLbd aYsI pivqr soc dyx hY ijs
ny dUijaF dI Kfqr apxf prvfr vfr ky ieh dws idwqf sI ik dUijaF dy
drd dI dUaf bxnf hI aslI mnuwKqf hY. pr kuwJ lok ijMnHF df nfm isMG
jo afpxI kIqI kmfeI nUM Kfdf hY qF rwiKaF igaf pr ibrqI AunHF dI
iksy biGafV vrgI huMdI
hY jo dUijaF dI kmfeI nUM gwlq qrIky nfl hVwpx dI koisLs krdy hn.ies
qrF hI kIqf hY inAUXfrk dy 23 sflf jgmIq isMG nyjo ik tYksI zfreIvr
hY. jgmIq ny afpxI tYksI svfr hox vflIaF keI svfrIaF dy krYizt kfrzF
dI ienPfrmysLn corI kr leI aqy Aus dI gwlq vrqoN krn lwgf.jgmIq isMG
ny svfrIaF dy kfrzF dy nMbr vrq ky 2000 zflr dy krIb eI jI pfs dy
Krcy cfrj krvfey.srkfrI vkIl anusfr brFks aqy kueInj dy aYzrYsF qy
rihx vfly jgmIq nUM puils ny Aus vyly igRPqfr kIqf jdoN eI jI pfs
aiDkfrIaF nUM irport imlI ik eI jI pfs dI bhuq sfrI rkm krYizt kfrz
kMpnIaF vloN dyxoN ienkfr kr idwqf igaf.puils ny jgmIq nUM keI dosF
ivwc cfrj kIqf hY ijMnHF ivwc iksy dI ieMPormysLn corI krnI-corI
kIqI hoeI jfiedfd nUM rwKx df krmInl cfrj-Prfz krn dI skIm afid.agr
jgmIq isMG ies ivwc dosLI sfbq huMdf hY qF Aus nUM cfr sfl dI sjLf
ho skdI hY.eyjMsIaF rFhI prfpq hoeI jfxkfrI anusfr
izsitk atrnI df kihxf ik jgmIq isMG vuwz sfeIz dI hYnrI
lImojIn kMpnI ivwc sqMbr 2007 qoN lY ies sfl mfrc qwk kMm krdf irhf
hY.
afpo
afpxy mqlb nUM lY ky 16 mhIny dy swKq ivroD qoN bfad Ebfmf aqy hYlrI
iewk dUjy dy gwl lwgy
lMzn (sI aYs) amrIkf dI rfsLtrpqI cox df
zYmokrytik pfsf Aus vyly pUrI krvt lY igaf jdoN 16 mhIny iewk dUjy
df zwt ky ivroD krn vfly do lIzr iewk styj qy iewk dUjy nuM
glvvkVIaF pf rhy sn.ielfnoies dy sYnytr aqy amrIkI rfstrpqI dy ahudy
leI zYmokryt pfrtI dy AumIdvfr bfrfk Ebfmf aqy inAUXfrk dI sYnytr
hYlrI kilMtn ny ijQy 16 mhIny iewk dUjy nUM nIvF idKfAux leI jor
lfeI rwiKaF AuQy awj iewk dUjy nUM pUrf asmfn qy cVf idwqf.hYmsyar
dy sLihr XUintI ivKy vwzy iewkT nUM sMboDn krn qoN pihlF bfrk Ebfmf
aqy hYlrI styj qy iek dUjy nUM Guwt ky imly aqy hwQ imlfey.hYlrI
kilMtn ny qfVIaF dI guMj ivwc bolxf sLurU kIqf ijs ivwc Aus ny bfrfk
Ebfmf nUM bhuqI vfr bfrfk nfm nfl sMboDn kIqf.hYlrI ny afpxy
sportrF nUM jordfr apIl kridaF ikhf ik agr nvIN idsLf vwl jfxf
chuMdy hF -agr qusIN nvyN muidaF nUM awgy ilafAyxf chuMdy ho qF
bfrfk Ebfmf nUM vot pfky kfmXfb kro.qusI aqy Ebfmf iml ky Auh bdlf
ilaf skdy ho ijs dI awj amrIkf nUM loV hY.hYlrI ny awgy ikhf "Auh
quhfzy leI kMm krygf-quhfzy leI jdo jihd krygf aqy vfeIt hfAUs ivwc
quhfzy leI hr roj KVygf.afpxy smrQkF nUN vfr vfr Ebfmf nUM vot pfAux
leI pRyrdI hYlrI ny afpxI spIc nUM pUrf kIqf qF bfrfk Ebfmf "QYNk
XU hYlrI" dI DuMNn gux guxfAuNdf hoieaf styj qy afieaf.XuintI
sLihr ijs df nfm do DiVaF dI nyVqf hox qy 1764 ivwc "XUintI
" rwiKaF igaf sI dI ivsLys Gtnf sI ik ijs vyly kuJ mhIny mhIny
pihlF inAU hYNmsLfier ivwc Ebfmf aqy hYlrI df mukfblf hoieaf sI qF
ies sLihr ivwc 107 votF Ebfmf nUM peIaF sn aqy 107 votF hI hYlrI nUM
peIaF sn.Ebfmf ny ikhf awj loV hY qusI afpxIaF 214 votF iewkTIaF
pfky mYnUM (Ebfmf) kfmXfb kro.bfrfk ny ikhf zYmokryt pfrtI nUM hYlrI
aqy Aus dy pqI ibl kilMtn dI swKq loV hY.sfnUM ieMnHF dy ivcfrF dI
loV hY-ieMnHF dIaF syvfvF dI loV aqy ieMnHF dI isafxp dI loV
hY.Ebfmf ny ikhf ik BFvy ik AunHF ny dohF ny vwKo vwKry mudy lY ky
cox pcfr sLurU kIqf sI pr Ebfmf ny ikhf ik asIN donF ny ieqhfs kfiem
kIqf hY.
ijQy dohF lIzrF ny iewk juwt ho ky qurn dI gwl kIqI hY AuQY crcf
df ieh ivsLf vI grm hY ik prdy dy ipwCy pYsy dI loV vI kMm kr rhI
hY.hYlrI kilMtn ijhVI ik 20 imlIan zflr dy krjy hyT af cuwkI df krjf
lfhux ivwc Ebfmf ny mdd krn df Brosf dvfieaf hY.hYlrI dy Kymy df ieh
vI kihxf hY ik agr hYlrI df 20 imlIan zflr df mslf hwl nhIN huMdf qF
Aus kol Ebfmf dy hwk ivwc prcfr krn df smF sImq hI hovygf.dohF lIzrF
ny rIpbilkn lIzr mkyn dI dysL pRqI syvf dI sLflfGf kIqI pr nfl dI
nfl Aus nUM busL dIaF nIqIaF smrQk grdfndy hoey iek iswky do pfsy
dwisaf.
aTfrF
sfl dI CokrI ny hfx dI kuVI df golI nfl kIqf kql
 
Kwby-kfql inkol
swjy-golI nfl mfrI geI EsfkIE
inAUjrsI-bMdUkF
dI siBaqf ivwc jvfn ho rhI pIVI ikMny iBafnk BivK vwl jf rhI hY ies
df aMdfjf sLukrvfr dI svyr nUM inAUvfrk ivwc vfprI Gtnf qoN lfieaf
jf skdf hY ijs ivwc iewk 18 sflf dI kuVI ny
golI mfr ky afpxI shylI nUM mfr idwqf ijs dI Aumr vI 18 sfl
hI sI.prfpq hoeI jfxkfrI muqfibk hfeI skULl qoN pfs hox vflIaF
kuVIaF dI pfrtI cl rhI sI.pfrtI dy aKIr qy do lVkIaF ivwc iksy gloN qkrfr ho
igaf.ieh dovyN lVkIaF iewko klfs ivwc pVIaF hn.iewk lVkI ny gMn kwZI
aqy dUjI dI Dox ivwc golI mfr idwqI.golI Dox ivwcoN dI lMG ky iewk
15 sflf lVkI dy jf lwgI jo jKmI ho geI pr Aus dI jfn bwc geI.sujIdI
EkfsIE Dox ivwc golI lwgx krky mfrI geI.golI clfAux vflI gfiety nfmI
kuVI ajy Prfr hY ijs dI puils nUM Bfl hY.adflq ny ies dI jmfnq pihlF
hI 5 lwK zflr rwKI hoeI hY.
amrIkf
‘c pqnI aqy DI df kql krn vfly vlYqIey nUM Aumr kYd
lMzn-amrIkf dI styt mYsycUst ivwc jnvrI 2006 nuM
afpxI pqnI rsLl aqy mfsUm DI lIlIaf df kql krn vfly nIl ientivstl
nUM adflq ny Aumr kYd dI sjf suxfeI hY. mYsycUst dI imzlsYk kFAUNtI
dI supIrIar adflq vloN nIl ientivstl nUM sjf suxfAuNidaF mfx Xog jwj
zYnI ny ikhf ik nIl ientivstl vloN kIqf igaf kql mnuwKqf dy PrjF qy
Dwbf hY.iewk pqI aqy ipqf dIaF ijMmyvfrIaF nfl DoKf hY.mfx Xog jwj
ny ikhf ik mnuwKI prMprfvF
df Gfx ies qrIky nfl krn dI sjf hY ik kfql nUM sfrI AUmr jylH ivwc
hI rwiKaf jfvy.mfxXog zYnI ny ikhf ik Aumr kYd mqlb hY sfrI Aumr leI
jylH.ijs df , mqlb hY ik kdy vI pyrol df mOkf nhIN imlygf. 29 sflf
nIl ientivstl ny pqnI aqy DI df kql krky ieMglYNz dOV igaf
sI.ieMglYNz dy jMmpl nIl ientivstl nUM amrIkI aiDkfrIaF ny amrIkf lY
aFdf sI ijQy Aus qy mukdmf clfieaf igaf.muwkdmy dorfn puils vloN
krfeIm sIn dI bxfeI geI vIzIAu vI idKfeI geI ijs nUM dyK ky jUrI ny
PYslf ilaf hY.XurI nUM PYsly qwk phuMcx leI 13 GMty df smF lwgf.XurI
ny bcfa dy vkIl dI Aus dlIl nUM Tukrf idwqf ijs ivwc Aus df kihxf sI
ik rsLl (nIl ientivstl dI pqnI) ny afpxI bwcI lIlIaF nUM golI mfr ky
mgroN afp nUM golI mfr leI sI.kql aqy afqm hwiqaF dI ies khfxI nUM
jUrI ny nhIN mMinaf.kql dy kys ivwc dosLI pfey jfx dy nfl nfl nIl
ientivstl do hor dosLF ivwc dosLI pfieaf igaf hY ijMnNHF ivwcoN iewk
gyrkfnUMnI qOr qy hiQafr rwKxf aqy dUjf gYr kfnUMnI qOr qy aslf
rwKxf.
rsLl dI mfqf prissIlf ny adflq nUM ikhf ik AunHF dI
ijMdgI nUM bhuq vwzf Gftf ipaf hY jo kdy vI pUrf nhIN
hovygf.pirssIlf ny ikhf ik AunHF df mfpy bxn df aqy nfnI nfnf bxn df
suPnf nIl ientivstl dy svfrQI-sLrmnfK kfry krky tuwt igaf hY. nIl
ientivstl vloN kql aqy afqm hwiqaf dy prdy ipwCy lukx dI koisLsL
sLrmnfk hY.pirssIlf ny ikhf ik Auh duwK df ibafn nhIN kr skdI .nIl
ientivstl sfzIaF do pIVIaF Kqm krm idwqIaF hn. ies mOky qy rsLl dy
Brf ny hMJU vhfAuNidaF iliKaF hoieaf ibafn pV ky suxfAuidaF ikhf
afAux vfly smyN ivwc hr idn sfnUM nIl ientivstl vloN kIqy ivsLvfsL
Gfq kfrx idl df gihrf duwK sihx krnf pieaf krygf.asIN nhIN kih skFgy
ik sfzI lIlIaf ny skUl ivwc kI kIqf-sfnUM qF ieh vI Xfd rwKx leI
dyKx nUM nhIN imilaf ik lIlIaF ny qurx lwigaf pihlF kdm iks qrF
cuikaf sI.( Poto-nIl
afpxI pqnI aqy bytI nfl)
qyl
dI mihMgfeI df nvF irkfrz-vfl strIt nUM vI bxI icMqf
lMzn-(sI aYs)qyl df lgfqfr
mihMgf hoxf pUrI dunIaF leI isrdrdI bixaf hoieaf hY.sfAUQI arb vloN
vfr vfr Brosf idvfey jfx qy vI ik Auh qyl pYdf krn ivwc vfDf krygf
qyl dI kImq lgfqfr cVHdI jf rhI hY. 142 zflr pRqI bYrl kImq ny iewk
hor nvF irkfrz kfiem kr idwqf hY.lMzn-hFgkFg-pYirs -jpfn aqy
inAUXfrk ivwc mfrkIt hyTF izwg peI hY.vfl strIt qy qF ieh zr pYdf ho
igaf hY amrIkf dI akfnmI rIsYsn ivwc jf izgygI.ijs qrF mfrkIt hyTf
af rhI hY-lokF df krYizt sKq nIqIaF ivwc iGr igaf hY ijs nfl amrIkn
lokF nUM Krc krn ivwc ktOqI krnI pYxI hY.pUMjI invysL krn vfly lok
vwzI dibDf ivwc hn.
gurdfspur
ijly dy sws hwQoN sqfey jvfeI ny bwicaF smyq kIqI KudksLI-amrIkf dy
iswK afgU vloN gihry duwK df iejLhfr
gurdfspur- sws
vloN sqfeIaF nUhF dIaF khfxIaF dIaF qF inq idn dI aKbfrF gvfhI
BrdIaF pr gurdfs pur ijly dy ipMz bQvflf df Bwgf aYsf afdmI hY jo
afpxI sws qoN sqfieaf afqm hwiqaf kr bYTf.Bwgy nUM sws ny ieMnHF
duKI kIqf ik Aus ny afpxy do bwcy vI nfl hI mfr ley.prfpq hoeI
jfxkfrI muqfibk Bwgy ny afpxI 19 sfl dI bwcI pUjf aqy 7 sfl dy bwcy
bobI nUM lY ky gurdfs pur -aMimRqsr vflI ryl lfeIn qy af rhI gwzI
awgy Cfl mfr idwqI ijs nfl iqMny hI mOq nUM ipafry ho gey.rylvy
puils nUM Gtnf sQfn qoN iewk noits imilaf ijs ivwc iliKaf hooieaf sI
Aus ny ies qrF df kdm afpxI Gr vflI aqy afpxI sws qoN duwKI ho ky
cuikaf hY.noits anusfr Bwgf keI sfl qoN afpxI vhutI aqy sws hwQoN
qMg sI.puils ny kys drj krky aglI kfrvfeI sLurU kr idwqI hY.ies ipMz
nfl sbNDq amrIkf ivwc rihMdy iswJ afgU srdfr hridafl isMG jOhl
ijMnHF nUM hfl hI ivwc inAUXfrk ivKy ho rhy pMjfbI aYvfrq 2008 nfl
snmfnq kIqy jfx leI cuixaf igaf hY ies Gtnf qy gihrf duwK prgt
kridaF ikhf ik Bwgy nUM ajyhf Pyslf lYx dI vjfey kfnUMn dI Et lYxI
cfhIdI sI ijs nfl mslf hwl ho skdf sI aqy iqMny jfnF bwc skdIaF sn.
inAUXfrk
dy BfrqI mUl dy kroV pqI mihMdr sBnfnI aqy pqnI nUM jylH aqy jurmfnf
inAUXfrk-kihMdy
hn cMgy krmF dI insLfnI huMdI hY iksy nUM jIvn dy suwK prfpq ho jfx
pr mnuwK suwKF dy nsLy ivwc keI vfr aYsf guafcdf hY ik AUs nUM
ijMdgI dy arQ isrP qy isrP ieMny ku lwgdy hn ik AuhdI mfieaf hI
Auhdf sB kuwJ hY ies qoN AUpr hor kuJ nhIN ,aYsf hI kIqf lFg
afeIlYNz dI sLBnfnI aqy Auhdy pqI ny. ey pI Kbr eyjMsI
anusfr
BfrqI mUl dy mihMdr sLBnfnfI nUM sLukrvfr nUM adflq vlON do aOrqF
nUM Gr ivwc bMDl bxfAux dy kys ivwc iqMn sfl qoN vwD sjf aqy 12,500
zflr jurmfnf kIqf igaf hY.ieqoN iewk idn pihlF adflq vloN mihMdr dI
pqnI nUM 11 sfl di sjf suxfeI sjf cuwkI hY. sLBnfnI dy Gr ivwc do ieMzonysLIaF dIaF aOrqF nUM ies qrIky
nfl bMdI bxf kykeI vrHy AunHF
qy qsdq kIqf jFdf irhf aqy jbrI kMm
krfieaf jFdf irhf.ies qrF qF 18
vI sdI ivwc vI nhIN sI huMdf ijs qrF 21 sdI ivwc hoieaf hY. ies
duKFq nUM suxidaF awKF awzIaF rih jfdIaF hn.iewk aOrq nUM 2002 ivwc
aqy dUjI nUM 2005 ivwc bMdI bxf ky rwiKaF igaf .ijAuN hI ieh aOrqF
sLBnfnI dy Gr afeIaF nfl dI nfl ieMnHF dy pfsport lY ley gey aqy
nsLt kr idwqy gey.aOrqF Auqy qsdq kIqf jFdf irhf aqy Kfx qoN vI
vFJIaF rwKIaF jFdIaF rhIaF.apxy ibafn ivwc ieMnHF ny dwisaF ik iek
vfr iewk aOrq nUM jbrdsqI keI drjn imrcF Kfx nUM ikhf igaf.jdoN Aus
qoN imrcF KfDIaF nf geIaF qd Aus nUM AultI af geI.ies brihm aOrq
vloN grIbxI aOrq nUM AultI Kfx leI afiKaF igaf.grIbI dIaF sqfeIaF
ieMzonysIaF dIaF ieMnHF aOrqF dI bMd KlfsI 2007 ivwc Aus smyN hoeI
jdoN dohF ivwcoN iek aOrq svyry svyry GroN iKsk geI aqy iewk zMkn
zont qy phuMc geI.zMkn zont dy iewk krmcfrI ny puils nUM ieqlfh dy
idwqI ijs qy dohF aOrqF nUM sLBnfnI dI kYd ivwcoN Cuzfieaf .adflq
nUM afpxI khfxI dwsidaF ieMnHF aOrqF ny dwisaf ik AunHF nuM kuitaf
mfiraf jFdf irhf hY-TMzy pfxI nfl nuhfAux qy mjbUr kIqf jFdf
irhf-AunIdry rwiKaF jFdf aqy rsoeI ivwc ivCy hoey mYt qy sOx leI
ikhf jFdf.mfxXog jwj ny ies kys qy PYslf suxfAuNidaf mihMdrf nuM 11
sfl dI kYd suxfeI hy aqy 25 hjfr zflr jurmfnf kIqf hY.sLukrvfr nUM
sLBnfnI dy pqI mihMdrf nUM vI sjf suxfeI jfvygI.sUqrF rFhI ieh vI pqf lwgf
hY ik sLBnfnI ieMnHF aOrqF nUM bxdI qnKfh vI nhIN sI idMdI ijsdf
ihsfb ikqfb vI ies nUM cukfAuxf pvygf.iewk aMdfjy muqfibk qnKfh df
iewk imlIan zflr dy lwg pwg bxdf hY.sLBnfnI df Gr 2 imlIan zflr dI
kImq df hY ijs rFhI ieh rkm vsUl kIqy jfx dI afs hY.bcfa dy vkIl df
kihxf hY ik Auh adflq dy PYsly ivruwD apIl krngy.mihMdrf dy vkIl df
kihxf aOrqF ny mn GBq khfxI pYsy btormn leI bxfeI hY .mihMdr df Bfvy
aOrqF nUM qsIjhy dyx uivwc iswDf hwQ qF nhIN pr Auh aiDkfrIaF nUM
ies sbMDI agfh kr skdf sI.(Poto vfrsLf sLBnfnI aqy mohMdr sMbfnI)
mihMgy
qyl dIaF kImqF df asr skUlI bwicaF qy
inAUXfrk-asmfn
cVdIaF qyl dIaF kImqF df isrP qy isrP snaq jF avfjfeI dy sfDnf qy hI
pRBfv nhIN pfieaf sgoN hr vsq jo mnuwK dy rojfnF jIvn nfl sbMD rwKdI
hY nUM afpxI lpyt ivwc ilaf hY.mihMgy qyl df asr ieQoN qwk ho igaf
hY ik ho skdf hY ies dy kfrx hux bhuq sfry skUlI bwicaF qoN bws dI
shUlq Kus jfvy.aYn pI afr ryzIAu dI iewk irport anusfr kuJ skUl borz
qyl dI vwD rhI kImq krky skUl dIaF bwsF ivwc ktOqI krky bwjt nUM
kfbU ivwc rwKx dI ivAuNqbMdI kr rhy hn.agr ajyhf kIqf jFdf hY qF
skUl afAux vfly bwicaF dI qur ky afAux vflI dUrI ivwc vfDf kr idwqf
jfvygf.ies qrF krn nfl keI bwicaF nUM bws dI shUql Cwz ky pYdl qur
ky afAuxf ipaf krygf.
inAUjrsI
‘c kwcy lokF df mwudf adflqI ktihry ‘c
inAUjrsI-pYnslvfnIaF
dy hYjl tfAUn aqy inAUjrsI dy irvsfeIz qoN bfad hux inAUjrsI df
sLihr plynsPIlz bixaf kwcy lokF dy muwdy qy dMgl hox df mYdfn.mfmlf
Aus smyN BwiKaf jdoN gYr kfnUMnIaF nUM ikrfey qy mkfn dyx vflI iewk
kMpnI dy ahudydfrF Auqwy "df ieMmIgrysLn irPorm lfa ieMstIicAUt"
vloN kys kr idwqf igaf.kys ivwc kMpnI qy dosL lfieaf igaf hY ies ny
sLihr ivwc keI iemfrqF ivwc gYrkfnUMnI lok rwKy hoey ijs krky kMpnI
ivrwuD dysL ivwc iksy nUM gYrkfnUMnI pnfh dyx dy dosL hyT iwKicaf
jfvy.gYr kfnUMnIaF dy pwK ivwc KVI lqIn amYrIkn kolIsLn dI bulfrI df
kihxf hY ieh kys smfj leI bhuq duKdfeI hY.Ausdf kihxf hY ik pihlF hI
hflfq suKFvy nhI hn.sLihr ivwc afpsI qxfa hY prvfsIaF pRqI siqkfr
nhIN hY.prvfsIaF ivruwD bhuq kuJ cup cpIqy ho irhf hY.istI kOONsl dy
pRDfn igbsn df kihxf hY ik AunHF nUM kys sbMDI pqf nhIN pr Auh socdy
hn ik plynPIlz dy lok gYrkfnUMnIaF leI cMgI Bfvnf nhIN rwKdy .pr
igbsn df kihxf hY ik lokF nUM afpxy afp nUM ieMmIgrysLn aiDkfrI nhIN
smJxf cfhIdf.swKq mihnq kn vfly prvfsI jo ik bfhrly mulkF qoN cMgy
jIvn dy suPny lY ky afey hn pRqI ipafr Biraf rveIaF rwKxf cfhIdf
hY.ieQy ieh ijkrXog hovygf ik pYnslvfnIaF ivwc ajyhy kys nUM adflq
ny Tukrf idwqf sI aqy gYrkfnUMnIaF dy hwk ivwc kr idwqf sI .inAUjrsI
dy irvrsfeIz sLihr ivwc pfs kIqy ajyhy kfnUMn nuM istI kONsl ny ieh
kihMidaF vfips lY ilaf sI ik ies nuM lfgU krnf bhuq mihMgf hY.
amrIkf
dy eIst kost dy pMjfbI ibjinsmYn corF dy insLfny Auupr
iPlfzYlPIaf-pMjfbIaF
dI ihMmq afpxy afp ivwc invyklI hY.pMjfbIaF ny swKq mihnqF krky
afpxy pYr ies qrF jmf ley hn ik ieMnHF dIaF khfxIaF sux sux ky mnuwK
dMg rih jFdf hY.amrIkf dy eIst kost qy pYNdI styt inAUjrsI dI gwl hI
ajIb hY.bhuq sfry gYr pMjfbI lok jdoN iksy pMjfbI nUM dyKdy hn qF
puWC lYNdy hn ik ikaf qyrf gYs sLtysLn df ibjins hY.ies pwqrkfr nfl
ieh vfikaf keI vfr vfpiraf hY .isr qy pwgVI dyK ky keIaF ny puiCaf
hY ik quhfzf gYs sLtysn hY? ijQy pMjfbIaF dy ibjinsmYn hox bfry lok
socdy hn AuQy corF dI awK vI pMjfbIaF qy itkI hoeI hY.nvyN jmfny do
cor nvyN qrIky nfl pMjfbIaF nUM Twgdy hn.Auh bhuq soohxy bsqr pihnky
gYs sLtysLnf qy jFdy hn.gwlF bfqF ivwc gYs sLtysLn KRIdx dI gwl
sLurU krdy hn.kImq ieMnI kihMdy hn ik afdmI nUM lflc af jfvy ik
ieMnI bwcq huMdI hY qF gYs sLtysLn vyc dyxf hI Blf.agr gYs sLytsLn
vycx leI pMjfbI iqafr nhIN huMdf qF AunHF nUM pYsy iqMn sfl ivwc
dugxy kr dyx dIaF skImF dwsdy hn.iesy cwkr ivwc iewk pMjfbI koloN 49
hjfr zflr Twg ilaf.pMjfbIaF nUM bhuq sucyq hox dI loV hY.iksy kol vI
ies qrF df afdmI afAuNdf hY qF qurMq puils nUM ieqlfh idwqI jfvy.
amrIkf
dy iewk skUl dIaF 17 alVH kuVIaF grBvqI
inAUXfrk-BFvy ik
KulHm KulI ajfdI aqy aYsLpRsqI nuM hr koeI psMd krdf hY aqy iehdf
anMd mfxdf hY pr ies nUM mfnx df agr XOg ZMg nf vriqaf jfvy qF ieh
bhuq nuksfn dyh sfbq ho skdI hY.amrIkf dI styt mYsycUst dy iewk skUl
ivwc 17 awlV kuVIaF df grBvqI ho jfxf srkfr leI icMqf df ivsF bx
igaf hY.aIdkfrI ies dI jFc kr rhy hn ik aYsf iks qrF vfpiraf hY. Kbr
eyjMsIaF rFhI jfrI kIqI geI jfxkfrI muqfibk kuJ lVkIaF ijMnHF dI
Aumr 16 sfl qoN vwD nhIN hy iekTIaF ny bwcy pYdf krn dI skIm
GVI.syjMSIaF anusfr nF qF kuVIaF ny aqy nf hI AunHF dy pirvfrF ny
ies bfry Kul ky koeI gwl nhiN khI.aiDkfrI ajy koisLs ivwc vI lwgy
hoey hn ik kuVIaF nUM grB vqI krn vfly lokF df pqf lf ky AunHF dI
Aumr df vI pqf kIqf jfvy.ieh vI sLwk kIqI jFdI hY ik lVkIaF nUM
grBvqI krn vfilaF dI Aumr 20 sfl dy ierd igrd hY .ag ieMnHF df pqf
lwg jFdf hY qF lVikaF y mYsycUst styt dy kfnUMn aDUIn mukdmf clfieaf
jf skdf hY.mYsycUst ivwc 16 sfl dI Aumr qoN Gwt lVkI nfl ijsmfnI
sbMD bxfAuxy jurm hY.skUl dy kuWJ aiDkfrIaF df ieh vI mMnxf hY ik
ieh iewk acfnk vrqI gwl nhIN hY ieh sB kuwJ jfx buwJ ky kIqf igaf
hY.lokl aiDkfrIaF df kihxf hY ik lVkIaF vloN kIqf igaf ies qrF df
PYslf sDfrx iksm df nhIN hY. eyjMsIaF anusfr inAUXfrk dI kolMbIaF
XUnIvrstI dI iewk zfktr df kihxf hY kuWJ kuVIaF socdIaF hoxgIaF ik
grBvqI hox nfl moj myly ivwc ajfdI nfl ivcr rhIaF hn.
ryl
dy sLtysLn qy bwcf jMimaf
inAUXfrk-(eyjMsIaF)ipwCly
mhIny iewk aOrq nUM hvfeI jhfj ivwc bwcf jMmx dIaF surKIaF ajy
qfjIaF hI hn ik hux inAUXfrk dy ryl sLtysLn dy plytPfrm qy iewk aOrq
ny bwcy nuM jnm idwqf hY. prfqp hoeI jfxjfrI muqfibk mnhftn dy eIst
brozvy dy sbvy sLtysLn qy aOrq aMdroN prsUq df pfxI vih qiraf qF
afly duafly mojUd lokF ivwcoN iewk nrs-iewk sLosL vrkr aqy kuwJ hor
mfhr lokF ny aOrq dy jxypy ivwc mdd kIqI.kuwJ lokF ny vfDU bsqr
idwqy ijMnHF ivwc bwcy nUM lpyitaf igaf aqy aOrq nUM kwijaf igaf.Cy
pONz aqy 7 aONs dy Bfr vflI jnmI bwcI df nfm sotYl rwiKaf igaf hY .bwcI
hflq cMgI dwsI jFdI hY aqy mF vI TIk hY.
kYlyPornIaF
ivwc hoeI ivcfr gosLtI ivwc lwcrpuxy nUM rgVy
 
 PrImFt-( srbjoq
isMG svwdI )pMjfbI sihq sBf vloN AuWGy gIqkfr mwKx luhfr dI klm qoN
ilKI ikqfb 'nfg sFB lY jLulPFL dy'qy PrImFt ivwc iewk ivcfr gosLtI
krvfeI geI.ivcfr-crcf ivwc sB qoN pihlF pMjfb lok rMg-mMc dI nfmvfr
sLKsIaq suirMdr isMG Dnoaf ny ikqfb dy ivsLy qy bolidaF afiKaf ik
awj loV hY afpF nUM afpxy lok-gIqF nUM asLlIlqf dy kohV qoN ikvy
bcfeIey. AunF bfbf PrId qoN lY ky smuwcy pMjfbI kvIaF dy hvfilaF nfl
kfPI nroeIaF syDF idwqIaF. ies qoN bfad AuWGy kflm nvIs sRI asLok
BOrf ny mwKx lohfr nUM vDfeI idMdy hoey Aus dI isrjxF nUM slfm kIqI.
ies smyN qrlocn isMG dupflpur ny mwKx luhfr nUM suJfa idMidaF ikhf
ik rumFitg gIqF dy nfl-nfl kuwJ aijhy gIq vI isrjy jfx ijMnF nfl
pMjfbI jn-jIvn ivwc GusV dI jf rhI asLlIlqf aqy lwcrpuxy nUM Twl
pfeI jf sky. aqy ieho ijhy gIq vI ilKy jfx ijhVy lohfKyVf dI
bhu-cricwq mnpRIq kOr vFg afpxI ivrfsqI kdrF-kImqF AuWqy zwt ky
pihrf dyx dI gwl krn. ies qoN bfad sihq sBf pRDfn qfrf isMG sfgr ny
bIbI mnpRIq kOr lohfKyVf dI bhfdrI qy iewk bhuq hI KUbsUrq kivqf pVH
ky suxfeI,jiqMdr isMG jrgIaf,rjLys rfjU,suKbIr isMG suK ny ies smyN
kuwJ gIq gfey. ies ivcfr gosLtI ivwc bIbI nIlm kOr sYxI,dljIq isMG
srF,zf mihMdr isMG mdfn,zf afqmjIq isMG,pRo hrBjn isMG sMGf, mnjIq
kOr syKo,pRo blivMdr isMG Dnoaf,kuldIp isMG DflIvfl ny vI afpxy
ivcfr pysL kIqy.
BfeIaF
vrgf sfQ nhIN jy ivc Kfr nf hovy
aWj KudgrËI afpxy pUry KSB iKlfr ky AuWcy asmfnF ivc AuzfrIaF lf
rhI hY| iensfnIaq qoN mnuWK aWKF curfeI iPrdy hn| irÈqy bolx aqy
ilKx ivc hI rih gey hn| ieho ijhy smyN ivc jykr Koj krIey qF ikqy nf
ikqy iensfnIaq lWB hI jFdI hY| gUVH mflvy dy iksy bKLqgVH vrgy ipSz
ivWc ijWQy do
BrfvF ny pSjfbI dI khfvq vI ÈWkI kr idWqI hY ik ijWQy do BFzy hox,
KVkdy hI hn| pr ieSnHF mF dy puWqF ny 85 sfl KVkxy qF dUr Tihkx vI
nhIN idWqy| vWzf ieSdr isSG 89 sfl ‘qy Cotf krqfr isSG 85 sfl dy
ho gey| iekWTy Kfxf pIxf, kSm krnf, arfm krnf| lflc vI afpxI vfh lf
irhf pr ieSnHF dI afps ivclI aWK mYlI nhIN kr sikaf| nPrq ny ipSz dy
cotI dy cuglKorF ivWcdI vV ky iPWk pfAux dI koiÈÈ kIqI pr Auh vI
hSB–hfr gey| vWzf kihSdf JgVf kI hoxf sI, Coty ny mYQoN kdI ihsfb
hI nhIN puWiCaf| Cotf kihSdf ieho ijhy rWb dy rUp bSdy ‘qy ÈWk
krky mYN nrkF df BfgI bxnf| poqy, poqIaF, dohqy–dohqIaF pVH ilK ky
vWzy–vWzy ahuidaF ‘qy lWg gey pr ieh vWzy sfry bfg dy dovyN mflI
ipafr aqy iensfnIaq ƒ qfxy–bfxy nfl bSnHIN klXug ivWc vI siqXug
vrqfeI bYTy hn| rWbf, jykr hr Gr–Gr ivWc nhIN qF hr ipSz ivc qF
ieWk–ieWk ieho ijhI joVI dy dy qF jo hr ipSz ivc iensfnIaq df ieWk
Gr qF hovy| jnmyjf isSG
jOhl 98159–45018
not- adfrf pMjfb aYkpRYs vloN
srdfr jnmyjf isMG jOhl dI klm - PotogrfPI aqy pMjfbIaq leI
nyknIqI leI sLuB ieCfvf aqy siqgurU jI awgy jodVI hY ik ies smyl nUM
kfiem rwKy-adrf pMjfb aYskpRYs vloN srdfr jOhl df DMnvfd .
sYWl
Pon bwicaF leI shUlq nhIN sUl dI coB bx irhY
lMzn-
(sI aYs) nvIN qknIk ny bysLwk mnuwK nUM bVF kuwJ idwqf hY ijs nUM
vrdfn vI ikhf jf skdf hY pr ies dI durvrqoN nfl mnuwK ijs qrF AujwV
irhf hY ieh suwky bflx hyTF DuwKdI aMwg dI cMigafVI dI inafeI
hY.spyn dy do bwicaF ijMnF dI Aumr 12 aqy 13 sfl hY nUM sYl PunF ny
pfglF vrgy bxf idwqf aqy zfktrF dy bws pf idwqf hY.Pon ny dohF
bwicaF qy aYsf asr kIqf ik AuNnF dIaF sDfrx gqIivDIaF bykfbU ho
geIaF.dovyN bwcy skUl dI pVfeI qoN
AuKV gey hn aqy iqMn mhIny qoN zfktr AunHF df ielfj kr rhy hn ik
iksy qrF ieMnHF nUM Pun qoN dUr kIqf jfvy.dovyN bwcy pVHfeI qoN qF
dUr hoey hI pr nfl dI nfl Auh JUT bolx dy vI afdI ho gey.Auh JUT bol
ky afpxy irsLqydfrF qoN Pun qy Krcx leI pYsy mMgdy hn.ieMnF df ielfj
kr rhy zfktr df kihxf hY ik AunHF pfs ies pihlF kys hY ik iksy df
ielfj kIqf jfvy jo Pon qy inrBr ho igaf hY.spyn dy pRiswD sLihr
bfrsylonf dy nyVy bxy hoey mYNtl hspqfl ivwc jyry ielfj ieMnHF
bwicaF dy ibmfr hox ivwc zfktrF ny mF bfp df ksUr vwD dwisaf hY
ijMnHF ny bwicaF nUM Pon dI vrqoN krn ivwc ieQy qwk jfx idwqf
hY.zfktr anusfr ieMnHF bwicaF vloN afm vrgf jIvn jIxf hfl dI GVI
bhuq musLkl hY.zfktrF df kihxf hY Pon ivwc af rhIaF vIzIAu gymF ies
ibmfrI df muwK kfrx hn.dovy bwicaF kol 18 mhIny qoN Pon hn.zfktrF df
ieh vI kihxf hY ik Pon dI vrqoN nfl bwcy pVfeI ‘coN kmjor pYNdy
hn-smijk qOr qy Auh smfj ivroDI gqIibDIaF dy afdI ho jFdy hn.skUl
ivwc bwicaF dI pVHfeI dI hflq ivgV jFdI hY.afAux vfly smyN leI
zfktrF ny ies nUM bhuq vwzf KqrF dwisaf hY.zfktrF df ieh vI kihxf hY
ik jdoN qwk bwcy 16 sfl dI Aumr dy nhIN ho jFdy AunHF icr bwicaF nUM
Pon lY ky nhIN dyxy cfhIdy.
bblI brfV df
aslIaqF Biraf gIq suxn leI hyTF kilk kro
kdy
qIvIaF sfDF dy zyry qy GwlIey nf
|